این بخش چه میگوید؟
شورای عالی کار نهادی است که هر سال حداقل دستمزد را تعیین میکند (ماده ۴۱) — و همین یک وظیفه کافی است تا این فصل کوتاه، یکی از پرپیامدترین بخشهای قانون کار باشد.
ترکیب نُهنفرهٔ آن سهجانبه است:
| گروه | تعداد |
|---|---|
| وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی (رئیس شورا) | ۱ |
| افراد بصیر و مطلع در مسائل اجتماعی و اقتصادی | ۲ |
| نمایندگان کارفرمایان (یک نفر از بخش کشاورزی) | ۳ |
| نمایندگان کارگران (یک نفر از بخش کشاورزی) | ۳ |
و نکتهای که اغلب نادیده میماند: طبق تبصرهٔ ماده ۱۶۷، هر عضو یک رأی دارد — رأی وزیر با رأی نمایندهٔ کارگران هموزن است.
ماده 167 — ترکیب شورای عالی کار
اصلاحی ۱۳۹۰/۰۴/۰۸در وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی شورایی به نام شورای عالی کار تشکیل میشود. وظیفه شورا انجام کلیه تکالیفی است که به موجب این قانون و سایر قوانین مربوطه به عهده آن واگذار شده است. اعضای شورا عبارتند از: الف – وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، که ریاست شورا را به عهده خواهد داشت. ب – دو نفر از افراد بصیر و مطلع در مسائل اجتماعی و اقتصادی به پیشنهاد وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی و تصویب هیأت وزیران که یک نفر از آنان از اعضای شورای عالی صنایع انتخاب خواهد شد. ج – سه نفر از نمایندگان کارفرمایان (یک نفر از بخش کشاورزی) به انتخاب کارفرمایان. د – سه نفر از نمایندگان کارگران (یک نفر از بخش کشاورزی) به انتخاب کانون عالی شوراهای اسلامی کار.
شورای عالی کار از افراد فوق تشکیل که به استثناء وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی بقیه اعضاء آن برای مدت دو سال تعیین و انتخاب میگردند و انتخاب مجدد آنان بلامانع است.
تبصره — هر یک از اعضاء شرکتکننده در جلسه دارای یک رأی خواهند بود.
به زبان ساده
ترکیب شورای عالی کار — نُه عضو:
| بند | عضو | تعداد |
|---|---|---|
| الف | وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی — رئیس شورا | ۱ |
| ب | افراد بصیر و مطلع (یکی از شورای عالی صنایع) | ۲ |
| ج | نمایندگان کارفرمایان (یکی از بخش کشاورزی) | ۳ |
| د | نمایندگان کارگران (یکی از بخش کشاورزی) | ۳ |
نمایندگان کارگران را کانون عالی شوراهای اسلامی کار انتخاب میکند.
مدت عضویت دو سال است (بهجز وزیر) و انتخاب مجدد بلامانع.
و تبصره: هر عضو حاضر در جلسه، یک رأی دارد — بدون حق وتو یا رأی ممتاز برای رئیس.
نکتهٔ کاربردی
وظیفهٔ شورا در متن بهصورت کلی آمده («کلیهٔ تکالیفی که به موجب این قانون به عهدهٔ آن واگذار شده»). مهمترین آنها تعیین سالانهٔ حداقل مزد طبق ماده ۴۱ است.
شورای عالی کار هر ماه حداقل یکبار تشکیل جلسه میدهد. در صورت ضرورت، جلسات فوقالعاده به دعوت رییس و یا تقاضای سه نفر از اعضای شورا تشکیل میشود. جلسات شورا با حضور هفت نفر از اعضاء رسمیت مییابد و تصمیمات آن با اکثریت آراء معتبر خواهد بود.
به زبان ساده
قواعد جلسات:
| موضوع | قاعده |
|---|---|
| جلسهٔ عادی | دستکم ماهی یک بار |
| جلسهٔ فوقالعاده | به دعوت رئیس، یا تقاضای سه عضو |
| حد نصاب رسمیت | حضور هفت نفر از نُه عضو |
| اعتبار تصمیم | اکثریت آرا |
نکته
حق سه عضو برای فراخواندن جلسهٔ فوقالعاده یعنی نمایندگان کارگران — که سه نفرند — میتوانند بهتنهایی جلسهای را تشکیل دهند.
شورای عالی کار دارای یک دبیرخانه دائمی است. کارشناسان مسائل کارگری و اقتصادی و اجتماعی و فنی دبیرخانه، مطالعات مربوط به روابط و شرایط کار و دیگر اطلاعات مورد نیاز را تهیه و در اختیار شورای عالی کار قرار میدهند.
تبصره (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۴/۰۸) محل دبیرخانه شورای عالی کار در وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی است. مسئول دبیرخانه به پیشنهاد وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی و تصویب شورای عالی کار انتخاب میشود، که به عنوان دبیر شورا، بدون حق رأی در جلسات شورای عالی کار شرکت خواهد کرد.
به زبان ساده
شورا یک دبیرخانهٔ دائمی دارد که مطالعات و اطلاعات مورد نیاز — دربارهٔ روابط و شرایط کار — را تهیه میکند.
دبیر شورا در جلسات شرکت میکند اما حق رأی ندارد؛ پس ترکیب رأیدهنده همان نُه نفر ماده ۱۶۷ باقی میماند.
ماده 170 — دستورالعملهای اجرایی
اصلاحی ۱۳۹۰/۰۴/۰۸دستورالعملهای مربوط به چگونگی تشکیل و نحوه اداره شورای عالی کار و وظایف دبیرخانه شورا و همچنین نحوه انتخاب اعضاء اصلی و علیالبدل کارگران و کارفرمایان در شورای عالی کار به موجب مقرراتی خواهد بود که حداکثر ظرف دو ماه از تاریخ تصویب این قانون توسط وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی تهیه و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.
به زبان ساده
جزئیات اجرایی — نحوهٔ تشکیل و ادارهٔ شورا، وظایف دبیرخانه، و نحوهٔ انتخاب اعضای اصلی و علیالبدل کارگران و کارفرمایان — در مقررات مصوب هیأت وزیران میآید.