این بخش چه میگوید؟
قواعد ایمنی دستگاههای مخلوطکن و همزن (همزن، مخلوطکن، غلطک مخلوطکن یا کلندر و بشکهٔ مخلوطکن): نصب و راهاندازی، سکو و نردبان، کلید توقف اضطراری و میکروسوئیچ، حفاظ درب و مخزن، تخلیهٔ ایمن و مقررات ویژهٔ بشکه و کلندر. این آییننامه جایگزین آییننامهٔ ماشینهای بهمزن و مخلوطکنندهٔ مصوب ۱۳۴۷/۶/۱۱ شده است.
این آیین نامه جایگزین آیین نامه و مقررات حفاظتی ماشین های بهم زن و مخلوط کننده مصوب ۱۳۴۷/۶/۱۱ شورای عالی حفاظت فنی کشور شده است.
هدف: هدف از تدوین این آیین نامه، ایمن سازی محیط کارگاه ها به منظور پیشگیری از حوادث منجر به صدمات جانی وخسارات مالی در کارگاه های دارای دستگاه های مخلوط کن و همزن ، غلطک مخلوط کن و بشکه مخلوط کن می باشد. مقررات این آیین نامه به استناد ماده ۸۵ قانون کارجمهوری اسلامی ایران تدوین گردیده است.
فصل اول – تعاریف
دستگاه همزن: دستگاهی است که با دارا بودن حداقل یک محورپره دار یا پاروک دار ، دراثرچرخش محورو برخورد پره ها با مواد، عمل اختلاط را انجام می دهد.
دستگاه مخلوط کن: دستگاهی است که بدنه آن برروی یک یا چند پایه مستقر شده که دراثرچرخش بدنه دستگاه ونیروی ثقل مواد داخل آن، عمل اختلاط انجام می گیرد.
دستگاه غلطک مخلوط کن (کلندر): دستگاهی است که با دارا بودن دو غلطک فلزی که برخلاف جهت یکدیگر درحال چرخش می باشند و فشاروارده ازناحیه آنها برروی مواد، عمل اختلاط انجام می گیرد.
بشکه مخلوط کن: نوعی دستگاه مخلوط کن است که دارای یک محفظه استوانه ای بوده و عموما” بر روی دو پایه نصب شده و بطور مکانیکی در اثر چرخش حول محور خود، مواد مختلف را با هم مخلوط می کند.
دستگاه: منظور از عنوان دستگاه درمتن این آیین نامه، دستگاه های مخلوط کن و همزن ،غلطک مخلوط کن و بشکه مخلوط کن می باشد.
فصل دوم – مقررات عمومی
انجام کلیه امور نصب، راه اندازی، بهره برداری، سرویس، تعمیر ونگهداری باید توسط افراد ماهر و با رعایت دستورالعمل های شرکت سازنده و الزامات قانونی صورت پذیرد.
نصب و استقرار سیستمهای جابجایی و انتقال مواد باید به گونه ای باشد که خطری را برای کارگران ایجاد ننماید.
ایجاد سکوهای ایمن برای انجام کلیه امور ی که در ارتفاع انجام می گیرد، الزامی است.
برای ورود به داخل مخزن دستگاه ، باید در مخازن بزرگ از نردبان مجهز به حفاظ کمری و در مخازن کوچک از نردبانهای چنگک دار و برای کف مخزن از پوششهای غیر لغزنده استفاده گردد.
در حین روشن بودن دستگاه و همچنین بازرسی ، تنظیم ، تعمیر ، روغن کاری ، تمیز کردن و شستشو، دستگاه باید مجهز به تجهیزات قطع کننده و قفل شونده باشد. همچنین استفاده از علائم و تابلوهای هشداردهنده در موارد فوق الذکر الزامی است.
پس از قطع عملکرد دستگاه توسط کلید توقف اضطراری، سیستم انتقال دهنده نیرو و مواد نباید به طور خودکار راه اندازی شود، شروع بکار مجدد آن صرفا” به وسیله کلید راه انداز اصلی و به صورت دستی انجام گیرد.
کلیدهای راه انداز و توقف دستگاه باید به گونهای تعبیه شودکه دستگاه فقط از یک محل روشن گردد، و متوقف ساختن آن از محلهای مختلف امکانپذیر باشد.
کلید و وسایل قطع اضطراری باید کاملا” مشخص و به سهولت قابل رویت و در دسترس باشد.
کلیه کلیدهای الکتریکی روشن و خاموش کردن دستگاه و سایر اجزای الکتریکی باید در برابر ورود هر گونه مواد خارجی عایقبندی شده باشد.
در مکانهایی که گاز یا گرد وغبار قابل انفجار وجود دارد کلیه تجهیزات الکتریکی باید از نوع ضد انفجار باشد.
در مواردی که کج شدن مخزن به منظور تخلیه ، توسط نیروی الکتریکی یا مکانیکی انجام می شود، باید با استفاده از سیستمهای حفاظتی از افتادن مخزن در زمان قطع برق یا بروز هرگونه اشکال فنی دیگر جلوگیری شود.
تمام زوائد و گوشههای تیز و برنده دستگاه ها و متعلقات آن که ممکن است موجب بروزحادثه یا خطر شود باید ایمن سازی گردد.
در مواردی که افزودن مواد در حین فعالیت دستگاه ضرورت داشته باشد باید انتقال این مواد به روشی صورت پذیرد که نیازی به حضور کارگر در منطقه خطر وجود نداشته باشد.
نمونه برداری از مواد داخل دستگاه ها در حین روشن بودن آنها، باید با استفاده از روشهای ایمن صورت پذیرد به گونه ای که نیاز به دخالت کارگر ویا ورود اعضاء بدن به منطقه خطر وجود نداشته باشد.
دریچه ورود مواد به مخزن باید دارای حفاظ مطمئن بوده و یا بگونه ای باشد که ضمن انتقال مواد، از تماس دست با پره ها و قسمتهای خطرناک جلوگیری نماید.
فرایند تولید در دستگاه ها باید به گونه ای باشد که ازمتصاعد شدن غبار، دود، گاز یا بخار جلو گیری نموده و در صورت تو لید، توسط تهویه موضعی به خارج از محیط کار هدایت گردد.
چنانچه در فرایند کار احتمال خطر انفجار یا حریق وجود داشته باشد باید این دستگاه ها در مکانی نصب و بهره برداری گردد که خطری برای افراد، ابنیه و دستگاه ها بوجود نیاورد.
دستگاه هایی که به روش دستی تغذیه می شود باید دارای مکانیزمی باشد که از ورود دست به منطقه خطر جلوگیری نماید.
کلیه دستگاه ها باید در محلی نصب شود که امکان هرگونه بازدید، سرویس، تعمیر و شستشو وجود داشته و مجهز به سیستم جمع آوری و انتقال فاضلاب باشد.
کلیه دستگاه ها باید دارای پرونده مجزا باشد و دستورالعمل ها ، نتایج سرویس، تجهیز، نگهداری و بازرسیهای فنی و ایمنی در آن ثبت گردد.
انجام کلیه امور نظافتی، روغن کاری و گریس کاری در هنگام روشن بودن دستگاه توسط دست ممنوع است.
در مواردیکه روغن کاری دستگاه در هنگام روشن بودن آن ضروری باشد لازم است این کار با استفاده از روشهای فنی و کاملا” ایمن انجام شود به طوری که نیازی به حضور کارگردر منطقه خطر نباشد.
کلیه قسمتهای داغ دستگاه که احتمال تماس بدن کارگر با آن وجود دارد باید عایق بندی و یا حفاظ گذاری شود.
بمنظور جلوگیری از تجمع بارهای الکترسیته ساکن، کلیه دستگاه ها باید دارای سیستم اتصال به زمین موثر باشد.
برای جلوگیری از سقوط درب یا حفاظ دستگاه ها که دارای وزن زیاد می باشداستفاده از وزنه تعادل الزامی است .
برای جابجایی کلیه دستگاه ها و متعلقات آنها باید از وسایل مکانیکی انتقال دهنده بار استفاده گردد.
نصب برچسب و تابلوهای هشداردهنده و توصیه های حفاظتی و بهداشتی درنزدیکی منطقه خطر یا بر روی دستگاه الزامی است.
کلیه دستگاه ها و تجهیزات مربوطه باید دارای لوح مشخصات فنی باشد.
میکروسوئیچ های دستگاه ها باید دارای قاب حفاظتی باشد تا علاوه بر جلوگیری از وارد آمدن صدمات فیزیکی و شیمیایی، امکان از کار انداختن آنها ممکن نباشد.
اطراف سکوهای کار ، راه پله ها و نردبانها درکلیه دستگاه ها باید به نرده های حفاظتی مناسب تجهیز شود.
کلیه دستگاه ها باید مجهز به وسایل متوقف کننده اضطراری باشد بطوریکه در مواقع لزوم باعث توقف سریع پره ها، بدنه و همچنین قسمتهای متحرک دستگاه گردد.
فصل سوم – دستگاه های مخلوط کن و همزن
دستگاه های مخلوط کن و همزن سیار باید به نحوی نصب شود که ایستایی کامل دستگاه تامین گردد.
در دستگاه های همزن که پایین تر ویا حداکثر تا ۲۵ سانتی متر بالاتر از جایگاه کار قرار گرفتهاند، علاوه بر نرده حفاظتی نصب آستانه نیزالزامی است.
در دستگاه های مخلوط کن و همزن که در ارتفاع قرار دارند کلیه سکوهای کار، بایستی حداقل یک متر پایینتر از لبه فوقانی مخزن تعبیه شود.
کلیه وسایل انتقال نیرو و مواد وهمچنین متعلقات مربوطه آن که دارای چند ایستگاه کنترل می باشند باید در هر ایستگاه، مجهز به یک وسیله قطع اضطراری باشد.
مخزن دستگاه های مخلوط کن و همزن که قابلیت جدا شدن را دارد باید دارای تجهیزات ایمنی باشد که جدا کردن مخزن در زمان روشن بودن دستگاه مقدور نگردد.
درب، مخزن و ضمائم جفتشونده دستگاه های مخلوط کن و همزن باید مجهز به سیستمی باشد که در صورت قفل نشدن یا عدم قرارگیری در جای صحیح، دستگاه قادر به کار نباشد.
دستگاه های همزن باید دارای درب مجهز به میکروسوئیچ باشد تا با قطع عملکرد دستگاه از تماس کارگر با قسمتهای خطرناک داخل مخزن جلوگیری نماید.
در مواردیکه در فرآیند کار نیاز به بازدید و مشاهده وضعیت داخل مخزن می باشد باید از حفاظ مشبک یا شفاف استفاده نمود. در این حالت میکروسوئیچ قطع کننده عملکرد دستگاه باید درزیراین حفاظ قرار گیرد.
دستگاه های همزن که از درب مشبک استفاده می کنند باید حداکثر قطر چشمه های آن ۲/۵سانتی متر باشد.
برای کلیه عملیاتی که نیاز به باز نمودن درب دستگاه می باشد این درب باید دارای ضامن هایی باشد که آن را در وضعیت ثابت نگه داشته و از سقوط آن جلوگیری نماید.
اطراف دستگاه های مخلوط کن باید دارای حفاظ مجهز به میکروسوئیچ باشدکه به محض باز شدن آن ، دستگاه متوقف گردد.
دستگاه های مخلوط کن و همزن و بشکه مخلوط کن باید دارای مکانیزمی باشد که تا قبل از توقف کامل پره ها و قسمتهای متحرک، برداشتن یا باز نمودن درب یا حفاظ غیرممکن باشد.
در زمان تخلیه یا زمان برگشت به حالت عادی در دستگاه های مخلوط کن و همزن نباید امکان حرکت پره ها و قسمتهای متحرک وجود داشته باشد.
در دستگاه های مخلوط کن و همزن که عمل تخلیه بوسیله پره ها و یا توسط قسمتهای مخلوط کننده آن انجام میشود باید دسترسی به قسمتهای خطرناک مقدور نباشد.
دستگاه های مخلوط کن و همزن باید مجهزبه سیستم قطع کننده ای باشد که از سرریز شدن مواد داخل مخزن جلوگیری نماید.
عملکرد دستگاه های مخلوط کن و همزن و همچنین لولههای تخلیه و سرریز مایعات باید به گونه ای باشد تاضمن جلوگیری از پاشش مواد از انتشار آن به محیط کارگاه ممانعت بعمل آورد.
حفاظ های اطراف دستگاه های مخلوط کن باید حداقل هم ارتفاع با دستگاه باشد.
فصل چهارم – بشکه ها و غلطک های مخلوط کن (کلندر)
اطراف بشکه های مخلوط کن باید بوسیله نرده وحفاظ، ایمن سازی شود.این حفاظها باید مجهزبه میکروسویچ باشد تادرصورت بازشدن، میکروسویچ از عملکرد دستگاه ممانعت بعمل آورد.
دریچه های بشکه مخلوط کن باید مجهزبه ضامن، حفاظ ویا قفلی باشد که درزمان حرکت دستگاه ازبازشدن اتفاقی آن جلوگیری نماید.
اطراف دستگاه های غلطک مخلوط کن(کلندر)باید به لحاظ عوامل زیان آور محیطی کاملا ایمن سازی شود.
دستگاه های غلطک مخلوط کن(کلندر)باید مجهزبه سیم یا میله ای باشد که درطول دستگاه ودرقسمت سر، سینه ،کمرومچ پاها قرارداده شود تا درصورت بروزنقص احتمالی، کارگربتواند با کشیدن یا فشار بر روی سیم یا میله متصل به میکروسویچ نسبت به قطع دستگاه و نهایتا” راه اندازی دور معکوس آن اقدام نماید.
دستگاه های غلطک مخلوط کن(کلندر) باید مجهزبه سیستم کلاچ معکوس باشد تا درصورت درگیرشدن احتمالی اعضای بدن یا لباس کار باغلطک ها، کارگر بتواند سریعا جهت گردش غلطک ها راعوض نماید.
دسترسی به مواد خروجی دردستگاه های غلطک مخلوط کن(کلندر) باید از زیر دستگاه یا سینی آن صورت پذیرد.
کلیه واردکنندگان، تولید کنندگان، فروشندگان، عرضه کنندگان، تعمیرکاران وبهره برداران دستگاه های مشمول این آیین نامه مکلف به رعایت استاندارد تولید وموارد ایمنی وحفاظتی دستگاه های مربوطه می باشند.
مسئولیت رعایت مقررات این آیین نامه برعهده کارفرمای کارگاه بوده ودرصورت وقوع هرگونه حادثه به دلیل عدم توجه کارفرما به این آیین نامه، مکلف به جبران کلیه خسارات می باشد.
این آیین نامه مشتمل بر ۵۶ ماده به استناد مواد ۸۵ و ۹۱ قانون کارجمهوری اسلامی ایران درجلسه مورخ۱۳۸۷/۷/۱۷شورایعالی حفاظت فنی تهیه ودرتاریخ ۱۳۸۷/۱۰/۲۹ به تصویب وزیرکارواموراجتماعی رسیده است.
آیین نامه مذکور جایگزین آیین نامه و مقررات حفاظتی ماشین های بهم زن و مخلوط کننده مصوب ۱۳۴۷/۶/۱۱ شورایعالی حفاظت فنی می گردد.