این بخش چه میگوید؟
ایمنی عمومی تعمیرگاههای وسایل نقلیه: کف و فضای کار، اطفای حریق، کار با جک و بالابر، چالهٔ سرویس، باتریسازی، پنچرگیری، جوشکاری و نگهداری مواد قابل اشتعال. مسئولیت اجرای مقررات با کارفرماست و در مجتمعهای تعمیراتی هر واحد در محدودهٔ خود مسئول است (مواد ۱۰، ۱۱ و ۸۸).
بسمه تعالی
مقدمه: به منظور تامین و ارتقاء سطح ایمنی وحفاظت نیروی کارشاغل درتعمیرگاههای وسایط نقلیه و همچنین صیانت نیروی انسانی و منابع مادی کشور مقررات این آیین نامه به استناد ماده ۸۵ قانون کارجمهوری اسلامی ایران تدوین گردیده است.
فصل اول – مقررات عمومی
این آیین نامه در خصوص کلیه تعمیرگاههای وسایط نقلیه وامثالهم لازم الاجرا است.
در محل تعمیرگاه باید فضای کافی برای توقف خودروها وجود داشته باشد.
دراطراف محل توقف خودرو باید فضای کافی برای ترددکارگران و عملیات وجود داشته باشد.
ورود افراد متفرقه به محوطه کارتعمیرگاه صرفاً با اجازه مدیر تعمیرگاه یا نماینده او مجاز است.
تعمیرگاه ها باید مجهز به وسایل اعلام و اطفاء حریق مناسب باشد.
در محل شستشوی قطعات خودرو تعبیه سطل های شن به منظور اطفاء حریق الزامی است.
کف تعمیرگاه باید بدون حفره و چاله بوده وقابل شستشو، دارای شیب مناسب و عاری از چربی و روغن باشد.
کف تعمیرگاه باید به گونه ای باشد که تحمل وزن دستگاهها و ماشین آلات موجود و همچنین لرزشهای ناشی از آنها را داشته باشد.
سقف کارگاه باید متناسب با نوع خودرو و تجهیزات نصب شده در آن باشد.
در مجتمع های تعمیرگاهی متصدی هر واحد در محدوده کار خود مسئول اجرای مقررات این آئین نامه می باشد و درفضاهای کار مشترک، مسئولیت با تمامی متصدیان است.
درمجتمع های تعمیرگاهی با مالکیت واحدکه اجرای قسمت های مختلف کار به پیمانکاران مختلف محول گردیده است، هر پیمانکار جزء در محدوده پیمان خود مسئول اجرای مقررات این آئین نامه بوده و مالک مسئول نظارت و ایجاد هماهنگی بین آنها خواهد بود.
به زبان ساده
اگر مالک مجتمع کار را به چند پیمانکار سپرده باشد، هر پیمانکار در محدودهٔ پیمان خود مسئول اجرای این آییننامه است و مالک وظیفهٔ نظارت و هماهنگی میان آنها را دارد.
انجام همزمان عملیات مختلف تعمیراتی بر روی یک خودرو ممنوع است.
کلیه متصدیان و شاغلین واحدهای تعمیرگاهی باید دارای پروانه مهارت و گواهینامه آموزشی معتبر باشند.
انجام کلیه عملیات تعمیر، تنظیم و آزمایش قطعات خودرو صرفاً توسط افراد ماهر و با رعایت نکات ایمنی مجاز است.
مسیر تردد، محل های توقف، نصب تجهیزات و حضور مشتریان و یا افراد متفرقه می بایستی با خطوطی مشخص از یکدیگر مجزا گردد.
استفاده از هوای فشرده برای نظافت قطعات خودرو،ابزار و سطوح کار و لباس کار ممنوع است.
اعمال نا ایمن، غیر مرتبط با کار، خودسرانه و شوخی در کارگاه ممنوع است.
کلیه امور تعمیراتی بر روی سیستم های گاز سوز باید توسط افرادی که آموزش های لازم رادر این زمینه دیده باشند، انجام شود.
تعمیرکاران سیستم های گاز سوز باید علاوه بر تجهیز به وسایل حفاظت فردی مناسب از دستکش های ضد برودت نیز استفاده نمایند.
کلیه دستگاههای تعمیر گاهی باید دارای لوح شناسائی حاوی مشخصات فنی از طرف شرکت سازنده باشد.
کلیه تجهیزات، ابزارآلات و وسایل تعمیر گاهی باید در فواصل زمانی معین مورد بازبینی قرار گیرد.
هرگونه تغییر در تجهیزات به گونه ای که آنرا از استاندارد یا طراحی اصلی کارخانه سازنده خارج نماید، ممنوع است.
فصل دوم – مقررات اختصاصی
الف – مکانیکی
ابزار کار، تجهیزات و روش کار باید متناسب با نوع کار بوده و استفاده از ابزار آلات مستعمل، فرسوده، شکسته و معیوب ممنوع می باشد.
برای جابجایی و انتقال موتور ماشین، گیربکس و سایر قطعات حجیم و سنگین باید از وسایل مکانیکی مناسب استفاده شود.
پس از بلند کردن خودروی مورد تعمیر توسط جک، جرثقیل، بالابر و قبل از شروع، استفاده از خرک فلزی برای تثبیت کامل خودرو الزامی است.
بکاربردن هرگونه قطعات اضافی برای افزایش ارتفاع جک و خرک هابرای بالابردن خودرو ممنوع است.
دستگاههای جک ستونی باید دارای تجهیزاتی باشند که ضمن تثبیت صفحه جک در ارتفاع مناسب از سقوط ناخواسته آن جلوگیری بعمل آورد.
میزان بار قرار گرفته بر روی جک باید متناسب با توان جک بوده و دارای سیستمی باشد که در صورت اضافه بار، از عملکرد دستگاه ممانعت بعمل آورد.
دستگاههای جک ستونی باید مجهز به سیستم هشدار دهنده صوتی و نوری در هنگام بالا و پایین رفتن باشد.
فقط تعمیرکاری که در حال تعمیر خودرو می باشد حق حضور در زیر جک ستونی را دارد و تردد و تجمع سایر کارگران در زیر جک ممنوع است.
در هنگام استفاده از جک های ستونی قرار گرفتن شخص بر روی جک ویا داخل خودرو ممنوع است.
انواع جک های بالابر خودرو باید بگونه ای طراحی شود که خودرو را به صورت یکنواخت بالا و پایین ببرد.
قبل از پایین آوردن صفحه جک باید از عدم حضور افراد در زیر جک مطمئن گردید.
کپسول حاوی گاز کولر بایستی در محلی نگهداری شود که از حرارت، تابش مستقیم نور خورشید، رطوبت، ضربه و فشار محافظت گردد.
قبل از جدا کردن و یا تعمیر لوله های سوخت بایستی سوخت داخل لوله کاملا تخلیه گردد.
کلیه عملیات تعمیراتی برروی مخازن سوخت گاز بایستی پس از تخلیه کامل گاز مخزن صورت پذیرد.
ب – چاله سرویس
روشنایی داخل چاله سرویس باید از نوع ثابت بوده به نحوی که کارگر از دیدکافی برخوردار باشد.
نصب آستانه در اطراف دهانه چاله سرویس به منظور جلوگیری از سقوط خودرو به داخل چاله سرویس الزامی است.
قرار دادن و انبار کردن وسایل و اشیاء غیر ضروردر داخل چاله سرویس ممنوع است.
بدنه چاله سرویس باید از مصالحی ساخته شود که به آسانی قابل شستشو و نظافت باشد.
کف چاله سرویس باید دارای کفشوی ودریچه تخلیه فاضلاب باشد.
قراردادن مواد قابل اشتعال و انفجار در داخل چاله سرویس ممنوع است.
محل قرار گیری کمپرسور هوا باید مجزا از چاله سرویس باشد.
ابعاد چاله سرویس باید طوری طراحی شود که کارگر در زمان ورود و خروج یا حرکت در زیر خودروبا بدنه آن برخورد نکند.
دهانه چاله سرویس باید مجهز به درپوش مناسب باشد.
به منظور ورود و خروج کارگران به داخل چاله سرویس باید در هر دوطرف اقدام به تعبیه پلکان مناسب نمود.
نصب آینه برای جلوگیری از انحراف خودرو در جلوی چاله سرویس الزامی است.
مخزن تخلیه روغن باید دارای شیر تخلیه و لوله انتقال روغن سوخته باشد.
ج – باطری سازی
در کارگاه باطری سازی هنگام آماده سازی مایع باطری باید اسید به آب و به صورت قطره ای افزوده گردد.
در کارگاه باطری سازی جهت تهیه آب باطری می بایست تهویه موضعی مناسب در نظر گرفته شود.
باید هنگام جدا کردن باطری به منظور جلوگیری از انفجار ناشی از تجمع گاز و خطرات ناشی از آن ابتدا قطب منفی و سپس قطب مثبت جدا گردد، ضمناً هنگام نصب نیز ابتدا قطب مثبت و سپس منفی متصل گردد.
ظروف نگهداری و انتقال اسیدها باید به در مقابل خوردگی مقاوم و در مقابل ضربات وارده از استحکام کافی برخوردار بوده و دارای بر چسب مشخصات باشد.
ایجاد جرقه و یا شعله در مجاورت باطری بدلیل وجود گازهای قابل اشتعال و انفجار ممنوع است.
آزمایش میزان شارژ باطری از طریق برقراری اتصال کوتاه قطبهای مثبت و منفی آن ممنوع است.
د – پنچرگیری
محل نصب کمپرسور هوا باید به گونه ای باشد که کارگران در معرض آلودگی صوتی قرار نگیرند.
شیر تخلیه کمپرسور هوای فشرده باید بطور متناوب باز شده و سوپاپ اطمینان و فشار سنج آن کنترل گردد.
اتوی پنچرگیری بایستی مجهز به سیستم ترموستات برای تنظیم دمای لازم باشد.
قبل از خارج نمودن بچه رینگ، بایستی باد لاستیک به طور کامل تخلیه گردد.
هنگام تعویض لاستیک باید تدابیر لازم برای جلوگیری از جابجائی ناگهانی خودرو در نظر گرفته شود.
درهنگام کار با دستگاههای لاستیک درآرو پنچرگیر، باید از درگیری اعضای بدن با فکین و قطعات دستگاه ممانعت بعمل آید.
هنگام کار بر روی بچه رینگ و تخلیه و یا تنظیم تراکم باد بایستی از حفاظ مناسب به منظور جلوگیری از پر تاب بچه رینگ استفاده کرد.
تعویض یا تعمیر رینگ های مستعمل، شکسته، جوشی و دارای هر گونه نقصی باید فقط توسط افراد با تجربه انجام گیرد.
باز و بسته کردن پیچ ومهره های چرخ ها بایستی به صورت ضربدری صورت پذیرد و پس از شل شدن رینگ اقدام به باز نمودن کامل مهره ها نمود.
در هنگام بالانس چرخ بایستی قاب حفاظتی دستگاه بر روی چرخ قرار گیرد.
برداشتن قاب حفاظتی دستگاه بالانس چرخ قبل از توقف کامل دستگاه ممنوع است.
فصل سوم – سایر مقررات
انبار کردن مواد و لوازم یدکی، قطعات فرسوده و ضایعاتی، کارتن ها و جعبه ها برروی سقف، چاله سرویس و همچنین در محوطه تعمیرگاه ممنوع است.
کلیه وسایل و تجهیزات مورد استفاده درتعمیرگاه باید در محل مناسب قرار داشته باشد.
روشن گذاشتن موتورهای احتراقی در محیط های بسته تحت هر عنوان ممنوع است.
استعمال دخانیات، افروختن آتش و شعله باز به عنوان گرمایش و همچنین استفاده از بخاریهای غیر استاندارد در داخل کارگاه ممنوع است.
ظروف بنزین، روغن و دیگر مواد قابل اشتعال باید در مکانی نگهداری شوند که از حرارت، شعله، جرقه و ضربه محفوظ باشند.
ظروف نگهداری مواد قابل اشتعال باید در بسته و مستحکم بوده و در برابر حرارت، شکستن و یا سوراخ شدن مقاوم باشد.
استفاده از مواد قابل اشتعال جهت شستشوی قطعات خودرو، اعضای بدن، لباس کار و کف و دیواره کارگاه ممنوع می باشد.
بدنه کلیه وسایل و تجهیزات فلزی و همچنین تاسیسات الکتریکی باید به سیستم اتصال به زمین موثر تجهیز شود.
قبل از انجام عملیات جوشکاری باید مواد قابل اشتعال و انفجار را از محل کار خارج نمود.
در زمان انجام عملیات جوشکاری، صافکاری، نقاشی و مکانیکی بایستی نسبت به جداکردن بست های باطری اقدام نمود.
در عملیات جوشکاری استفاده از مولدهای استیلن غیر استاندارد ممنوع است.
برای روشن کردن سر پیک جوشکاری باید از فندک مخصوص آن استفاده نمود.
جوشکاری باک و مخازن مواد قابل اشتعال و انفجار بدون رعایت اصول ایمنی جوشکاری ممنوع است.
استفاده از تنگ یاگیره برای اتصال شیر آلات کپسول ها تحت هر شرایطی ممنوع است.
برای شاسی کشی خودرو بایستی از تجهیزات ایمن و متناسب با نوع کار استفاده نمود.
دستگاه های شاسی کش قلاب دار باید مجهز به شیطانک باشد.
اتاق رنگ بایستی مجهز به پرده آب و تهویه موضعی باشد، به نحوی که ذرات رنگ در محیط پراکنده نشود.
کارگاه رویه دوزی بایستی دارای تهویه موثر برای خروج بخارات و گازها بوده واستفاده از بنزین و دیگر مواد قابل اشتعال به عنوان رقیق کننده چسب ممنوع است.
شیلنگ های انتقال آب در کارواش ها باید ازنوع فشار قوی باشد.
بست و کلیه متعلقات شیلنگ های آب تحت فشار بایستی متناسب با نوع کار و فشار آب باشد.
انجام کلیه امور تعمیراتی خودرو در معابر عمومی ممنوع است.
ورود و نگهداری حیوانات در داخل تعمیرگاه مطلقاً ممنوع است.
مسئولیت اجرای مواد مندرج در این آیین نامه با کارفرمای کارگاه بوده و در صورت وقوع هرگونه حادثه در محل کارگاه که به دلیل عدم رعایت این مواد باشد علاوه بر جرائم متعلقه قانونی مکلف به جبران خسارت زیان دیده می باشد.
این آیین نامه مشتمل بر ۳ فصل و ۸۸ ماده به استناد مواد ۸۵ و ۹۱ قانون کار جمهوری اسلامی ایران در جلسه مورخ ۱۳۸۷/۴/۵ شورایعالی حفاظت فنی مورد تصویب و در تاریخ ۸۷/۵/۸ به تصویب وزیر کار و امور اجتماعی رسیده است.