آیین‌نامه ایمنی ساختمان کارگاه‌ها

رعایت آخرین مقررات ملی ساختمان (مبحث ۳) و استانداردهای معتبر بین‌المللی یا ملی و آیین‌نامه‌های مصوب شورای عالی حفاظت فنی به منظور مبارزه و پیشگیری از آتش‌سوزی و حریق در ساختمان کارگاه الزامی است.

طراحی، نصب و راه اندازی تاسیسات گرمایی و تهویه مطبوع باید با رعایت آخرین مقررات ملی ساختمان (مبحث ۱۴) و استانداردهای معتبر بین‌المللی یا ملی و آیین‌نامه‌های مصوب شورای عالی حفاظت فنی انجام پذیرد.

کارگاه‌های صنعتی با توجه به سطح و نوع تولیدات خود که دارای فاضلاب صنعتی و انسانی می‌باشند باید دارای مسیر جمع آوری مجزا و تصفیه خانه‌های مناسب و ایمن منطبق با آخرین مقررات سازمان حفاظت و محیط زیست و آیین‌نامه ایمنی در تصفیه خانه‌ها ی آب وفاضلاب مصوب شورای عالی حفاظت فنی باشند.

طراحی، ساخت، نصب و راه اندازی تاسیسات الکتریکی باید مطابق با آخرین استانداردهای معتبر بین‌المللی یا ملی، مقررات ملی ساختمان (مبحث ۱۳) و آیین‌نامه حفاظتی تاسیسات الکتریکی در کارگاه‌ها مصوب شورای عالی حفاظت فنی انجام پذیرد.

سیستم اتصال زمین ساختمان کارگاه باید مطابق با آخرین آیین‌نامه ایمنی سیستم اتصال به زمین (ارتینگ) مصوب شورای عالی حفاظت فنی و استانداردهای معتبر بین‌المللی یا ملی اجراء گردد.

نصب و کاربرد کلیه علائم و نشانه‌های ایمنی و هشدار دهنده باید مطابق با‌آخرین مقررات ملی ساختمان (مبحث ۲۰) و آیین‌نامه علائم ایمنی در کارگاه‌ها مصوب شورای عالی حفاظت فنی انجام پذیرد.

طراحی، ساخت، نصب، راه اندازی، بهره برداری، تعمیر و نگهداری مولد های بخار و دیگ های آب گرم باید مطابق با آخرین استانداردهای معتبر بین‌المللی یا ملی و آیین‌نامه حفاظتی مولد بخار و دیگ‌های آب گرم مصوب مورخ ۱۳۶۲/۹/۲۰ شورای عالی حفاظت فنی انجام پذیرد.

شرایط و ضوابط بهداشتی توالت‌ها، رختکن، حمام، یخچال و سرد خانه، آب مصارف آشامیدنی و بهداشتی، نمازخانه، آشپزخانه و سایر تاسیسات و تسهیلات بهداشتی کارگاه باید بر اساس آخرین مصوبه آیین‌نامه تاسیسات کارگاه از نظر بهداشت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و مقررات ملی ساختمان (مبحث ۱۶) باشد.

تبصره: در خصوص کارگاه‌های موقت از قبیل فعالیت ساختمانی، عمرانی، فصلی و نظایر آن تامین تاسیسات و تسهیلات بهداشتی کارگران به نحو مطلوب الزامی است.

نگهداری، ذخیره و انبار نمودن و جابجایی مواد قابل اشتعال و انفجار باید مطابق با آخرین آیین‌نامه‌های حفاظتی مواد خطرناک، مواد قابل اشتعال و انفجار، پیشگیری و مبارزه با آتش سوزی در کارگاه‌ها مصوب شورای عالی حفاظت فنی و سایر قوانین و مقررات مراجع ذیصلاح مرتبط با نوع مواد انجام گیرد.

طراحی، ساخت، نگهداری و شرایط ایمنی سردخانه‌ها باید مطابق با آخرین استاندارد های معتبر بین‌المللی یا ملی و آیین‌نامه‌های مصوب شورای عالی حفاظت فنی باشد.

استفاده از تجهیزات حفاظت در برابر آذرخش (صاعقه) در کارگاه‌هایی که در ساختمان آن‌ها مواد قابل اشتعال و انفجار تولید و یا ذخیره و انبار می‌شود، تانک‌ها، مخازن حاوی بنزین، نفت، روغن و مواد قابل اشتعال دیگر نگهداری می‌گردد و یا دارای ساختمان مرتفع و یا دودکش بلند یا ساختمان در ارتفاع بالا روی کوه می‌باشند مطابق با آخرین استاندارد ملی سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران الزامی است.

در صورت ایجاد شرایط کار در ارتفاع رعایت آیین‌نامه کار در ارتفاع مصوب شورای عالی حفاظت فنی الزامی است.

مسئولیت رعایت مقررات این آئین‌نامه بر عهده کارفرما بوده و در صورت وقوع هر گونه حادثه ناشی از کار به دلیل عدم توجه وی به الزامات قانونی مطابق مواد ۹۵، ۱۷۱ و ۱۷۶ قانون کار رفتار خواهد شد و متخلف مکلف به جبران خسارت وارده می‌باشد.

ساختمان کارگاه اعم از دائم وموقت باید مقاوم و مستحکم بوده و در برابر نیروهای وارده با احتساب مواردذیل طراحی و ایمن گردد:

الف – بار مرده باید متناسب با نوع ساختمان باشد.

ب – نوع ساختمان، تجهیزات، دستگاه‌ها و نظایر آن باید در محاسبه بار زنده ساختمان در نظر گرفته شود.

ج – بار برف، باد، زلزله متناسب با شرایط اقلیمی و موقعیت جغرافیایی

د – بارهای ناشی از رانش خاک و نظایر آن (در صورت وجود)

و – سایر بارهای تاثیر گذار برسازه متناسب با نوع فعالیت کارگاه

تبصره – برای رسیدگی به این منظور باید خلاصه محاسبات فنی ضمیمه نقشه‌های تسلیمی ارائه گردد.

برای فضاهای سرپوشیده و مسقف باید حداقل برای هر نفر ۱۲ متر مکعب فضا بدون کسر حجم اشغال شده توسط تجهیزات و ماشین آلات در نظر گرفته شود و حداقل فاصله سقف تا کف ساختمان ۳ متر منظور گردد.

تبصره – برای ساختمان با ارتفاع بیش از ۳ متر برای محاسبه حجم لازم، فقط باید ۳ متر محاسبه شود و ارتفاع بیش از آن در محاسبه منظور نمی‌گردد.

سقف‌های کاذب احداث شده باید مقاومت کافی در برابر بارهای وارده و حریق را دارا بوده و انبار کردن مصالح، مواد و قرار گرفتن افراد روی آن ممنوع است.

چیدمان دستگاه‌ها و ماشین آلات و قرار دادن اشیاء در یک سالن باید به نحوی باشد که مطابق با کارکرد دستگاه و ماشین بوده و اطراف آنها دارای فضای کافی برای تردد ایمن افراد، ماشین آلات کارگاهی، تعمیرات ناشی از خرابی دستگاه و انتقال مواد مصرفی و تولیدی، میسر گردد.

کف کارگاه، اتاق‌ها و پیاده روهادر قسمت‌های عبور کارگران و حمل و نقل مواد باید دارای ویژگی‌های زیر باشد.

الف – صاف، هموار و عاری از هرگونه برآمدگی و یا فرورفتگی باشد.

ب – از مصالحی ساخته یا اندود شود که مانع از هرگونه لغزندگی و ایجاد گرد و غبار گردد.

دریچه‌های موجود درکف کارگاه نباید بالاتر از کف کارگاه نصب شوند.

در محل کار و مکانهایی که دستگاههای متعددی قرار دارد بای د به‌وسیله خط کشی با رنگ مشخص، در دو طرف راه اصلی و راههای فرعی را مشخص نموده و حتی محل قرار دادن مواد اولیه و مواد تولیدی به‌وسیله این خطوط معین گردد تا محلهای رفت و آمد، حمل‌ونقل مواد و همچنین جهت‌حرکت اصلی با علامت‌گذاری روی زمین معلوم و روشن باشد.

کف کارگاه‌ها بای د قابل شستشو بوده و در مواردی که نوع کار موجب ریخته شدن آب در کف گردد، شیب کافی داشته تا آبها را به سمت مجاری فاضلاب هدایت نماید.

پلکان‌ها و اطراف محل ورود و خروج به کابین آسانسور و نقاط مشابه که‌لغزندگی آنها موجب مخاطرات بیشتری نسبت به سایر جاها خواهد بود باید از مصالح غیر لغزنده ساخته شود. (شکل های ۷ و ۸)

تمامی حفره‌ها و دهانه‌ های باز اطراف دستگاه و ماشین آلات که احتمال خطر برای افراد وجود دارد باید بوسیله حفاظ‌های مناسب و مقاوم مسدود شوند.

نرده حفاظتی باید از جنس مقاوم و محکم بوده و دارای مشخصات فنی زیر باشد: (شکل های ۵ و ۱۰)

الف – مطابق با استانداردهای ملی باشد

ب – فواصل پایه عمودی از یکدیگر حداکثر ۲۰۰ سانتیمتر باشد

ج – حداکثر فاصله اولین میله طولی در نرده راه پله از کف ۸ سانتیمتر باشد.

د – از میله فوقانی و تحتانی برای استحکام استفاده شود.

ه – عاری از هرگونه تراشه، براده، لبه تیز و برنده روی سطوح نرده باشد.

و – ارتفاع آن برای پرتگاهها حداقل ۹۰ و حداکثر ۱۱۰ سانتیمتر باشد.

ز – ارتفاع نرده در پلکان حداقل ۸۵ و حداکثر ۹۴ سانتیمتر می‌باشد.

ح – فاصله میله میانی از کف باید حداقل ۵۰ سانتیمتر باشد.

ط – قادر به تحمل نیروهای وارد حداقل ۹۰۰ نیوتن باشد.

کف پلکان باید از مصالحی ساخته شده باشد که متناسب با نوع محل و شرایط اقلیمی بوده و در هنگام برودت هوا از یخ زدگی کف پله جلوگیری بعمل آورد.

مشخصات فنی پلکان به غیر از امدادی و سرویس باید مطابق با موارد زیر باشد: (شکل ۲)

الف – کف پلکان باید حداقل ۳۳ سانتیمتر باشد.

ب – ارتفاع پله باید حداقل ۱۴ و حداکثر ۲۰ سانتیمتر باشد.

ج – عرض پاگرد باید در حدود ۱۱۰ سانتیمتر در جهت پلکان یا بیشتر، متناسب با عرض پلکان داشته باشد.

د – عرض پلکان‌ها نباید در هیچ مورد از ۹۰ سانتیمتر کمتر باشد.

ه – شیب راه پله نباید کمتر از ۳۰ درجه و بیش از ۵۰ درجه باشد.

و – تغییرات ارتفاع پیشانی (پاخور) یا عرض کف پله در یک راه پله نباید بیش از ۶ میلیمتر باشد.

پلکان سرویس، امداد و فرار باید مطابق با موارد زیر باشد: (شکل ۲)

الف – حداقل عرض کف پله ۱۵ سانتیمتر باشد

ب – شیب پلکان حداکثر ۶۰ درجه باشد.

ج – در محل‌های مناسب بصورت ایمن نصب گردد.

د – حداقل عرض پلکان مذکور باید ۵۵ سانتیمتر باشد.

اختلاف سطح بین دو پاگرد نباید از ۳/۷ متر تجاوز نماید. (شکل ۵)

پله‌های یک پلکان باید دارای عرض و ارتفاع مساوی باشد. (شکل ۵)

پاگرد یا سکوها و کف پله‌هایی که با صفحات فلزی اجراء می‌گردند باید بصورت کاملا ایمن نصب و اجراء شده باشد. (شکل ۹)

راه پله با بیش از چهار پله و یا حداقل ارتفاع ۷۶ سانتیمتر (هرکدام که کمتر باشد) در صورت وجود لبه کناری پرتگاه باید به نرده دستی مناسب محفوظ گردد. (شکل ۳)

راه پله مارپیچی باید در سمتی که عرض کف پله به کمتر از ۱۵ سانتیمتر می‌رسد دارای نرده حفاظتی مناسب باشد.

در صورت وجود بازشو به پاگرد، عرض پاگرد باید حداقل ۵۰ سانتیمتر بیشترتر از عرض در باز شو در نظر گرفته شود. (شکل ۴)

پلکان و سکوهایی که از مصالح مشبک ساخته شده اند ابعاد چشمه های آن نباید از ۱۱ میلیمتر تجاوز نماید تا اشیاء متفرقه امکان سقوط از آن را نداشته باشد. (شکل ۷)

پلکان با عرض بیش از ۱۱۰ سانتیمتر باید در سمت پرتگاه با یک نرده و در سمت بسته هم به‌وسیله نرده دستی طبق ماده ۲۴ مجهز گردند. (شکل ۵)

پلکان با عرض بیش از ۲۲۵ سانتیمتر باید علاوه بر نرده‌های کناری به یک نرده دستی میانه نیز مجهز باشد.

نرده دستی که پایه‌های آن به دیوار نصب می‌شود باید طوری ساخته شود که دست آزادانه بدون برخورد با موانعی اعم از سطح دیوار یا کنار نرده حرکت کند حداکثر فاصله پایه‌ها از یکدیگر ۲۰۰ سانتیمتر و بین نرده دستی و دیوار باید حداقل ۵ سانتیمتر باز باشد. (شکل ۶)

حداکثر شیب مجاز برای رمپ (راهروهای شیب دار) مورد استفاده افراد ۱۰ درجه است. این رمپ‌ها باید با کلیه شرائطی که در مورد پلکان‌ها منظور می‌شود از حیث ساختمان و عرض و نرده و غیره مطابقت داشته باشد. (شکل ۱)

ورودی پنجره‌هایی که در پاگردهای پلکان باز می‌شود در صورتی که پهنای آنها بیش از ۳۰ سانتیمتر و فاصله با سطح پاگرد کمتر از ۹۰ سانتیمتر باشد به‌وسیله نرده حفاظت شوند.

قسمت هایی از کارگاه که از سطح زمین یا کف طبقات ارتفاع داشته باشند و لازم است کارگران هر چند به صورت موقت در آن محل فعالیت داشته باشند باید راه دسترسی مناسب نظیر پلکان، نردبان و نظایرآن تعبیه گردد.

عرض گذرگاههای آدم رو بین ماشین آلات، تاسیسات، انبوه مواد و تعمیرات نباید کمتر از ۶۰ سانتیمتر باشد.

تمامی معابر، راهروها و جایگاههای کار که روی دستگاه، ماشین آلات و نوارهای متحرک قرار دارند باید از دو طرف بوسیله نرده های حفاظتی ایمن گردند.

سطوح برف گیر و یخ زننده پلکان ها، راه پله های فرار، معابر پیاده، راهروهای سر باز و نظایر آن باید بصورت مرتب از برف و یخ پاک گردیده و یا با مصالحی ساخته شوند که مانع از هرگونه یخ زدگی این سطوح گردد.

در و پنجره اتاق ها و محیط هایی که احتمال انفجار در آنها وجود دارد باید در مقابل انفجار مقاوم و مستحکم بوده و شیشه های آن از نوع ضد انفجار بوده و بازشوی آن به سمت خارج باشد.

اتاق هایی که در آنها فعالیت عکس برداری با اشعه ایکس وجود دارد باید با ورق های سربی با ضخامت مناسب مطابق با مقررات مراجع ذیصلاح پوشیده گردد.

جهت نقل و انتقال مواد خطرناک از قبیل پاتیل های مواد مذاب و یا مشابه که احتمال پاشش به افراد در طول مسیر وجود دارد، باید مسیری مجزا و دور از رفت و آمد کارگران و افراد دیگر تعبیه گردد.

ساختمان کارگاههای موقت، پیش ساخته، کانکس ها و نظایر آن باید مجهز به سیستم اتصال زمین موثر باشد.

ساختمان کارگاه باید با توجه به نیاز مندیهای افراد معلول جهت فعالیت و کار مطابق قوانین و مقررات موجود طراحی و احداث گردد.

در محل رفت و آمد و کار کارگران و افراد باید روشنایی مناسب و کافی تامین گردیده و حتی الامکان از نور طبیعی استفاده گردد.

به منظور تعبیه روشنایی با نور طبیعی در سالن سرپوشیده و مسقف باید با استفاده از پنجره های سقفی و معمولی با فواصل مناسب از یکدیگر، نور محل را بصورت یکنواخت تامین نمود.

درمحل هایی که بطور موضعی احتیاج به نور بیشتری می باشد بایدعلاوه بر نور کلی کارگاه،نور اضافی در محل مورد نیاز تامین گردد.

برای جلوگیری از خیره شدن چشم به نور اضافی تابیده شده به قطعه کار ، منبع نور مذکور باید به نحوی پوشیده شود که فقط محل مورد نظر را روشن نماید.

برای استفاده بیشتر از نور آفتاب، باید سقف کارگاه و دیگر سطوح منعکس کننده نور به رنگ روشن بوده تا نور را بهتر منعکس کند.

تبصره- دیوارها و کف ساختمان کارگاه که در دید مستقیم کارگر قرار می گیرد نباید از رنگهایی که موجب خیرگی چشم در کارگران می شود استفاده نمود.

کلیه پنجره های موجود در سالن که در سقف و دیوار قرار دارند ، باید همواره تمیز بوده تا روشنایی از طریق تابش تامین گردد.

برای جلوگیری از شدت بیش از حد نور در طی روز ، پنجره ها باید به کرکره و پرده متحرک مناسب مجهز باشند . و امکان باز و بسته کردن ایمن پنجره ها و تنظیم نور آنها فراهم شود، بطوریکه خود این پنجره ها مخاطراتی را به محل کارو کارگران تحمیل ننمایند.

در محلهایی که امکان تامین روشنایی طبیعی برای تامین نور وجود ندارد باید با استفاده از نور های مصنوعی مناسب، روشنایی محل تامین گردد.

روشنایی باید بطور کلی یکنواخت بوده و از جهات مختلف بتابد تا از ایجاد سایه‌های تند جلوگیری شده و ضمناً باعث خیره شدن چشم نگردد.

تمهیدات لازم برای تمیز کردن پنجره ها به نحوی که خطری متوجه افراد نگردد باید در محل کار در نظر گرفته شود.

منابع تامین روشنایی مصنوعی نباید طوری نصب شوند که خود باعث ایجاد مخاطراتی در محیط کار شوند.

هرگاه به دلیل مقتضات ایمنی و بهداشتی در محل کار ،لازم است از پنجره ها یا سطوح شفاف و شیشه ای در دیوارها و درها استفاده گردد باید از مصالح ایمن و مقاوم در برابر شکستگی ساخته شوند و یا زمانیکه احتمال برخورد افراد با این سطوح وجود دارد، باید با علایمی این سطوح مشخص شوند.

میزان شدت نور محل کار، معابر پیاده روها و راههای عبوری مربوط به وسایل نقلیه باید با توجه به شغل و نوع کار و فعالیت و با استفاده ازآخرین جداول حدود تماس شغلی و عوامل بیماریزا وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و مقررات ملی ساختمان (مبحث ۱۳) تعیین گردد.

میزان نور و روشنایی در محیط های کار باید مطابق با جدول زیر استخراج شده از استاندارد ANSI برای کارگران و افراد تامین گردد:

به منظور تامین روشنایی در مواقع قطع برق در محیط کارگاه باید سیستم روشنایی اضطراری مناسب با منبع تولید نیرو و سیم کشی مستقل از شبکه عمومی و حداقل شدت روشنایی ۱۰ لوکس فراهم گردد.

محل های نصب رادیاتور و لوله های آب گرم باید به گونه ای انتخاب گردند که در اثر تشعشعات حرارتی یا جریان هوای گرم ناشی از آنها موجب ناراحتی برای کارگران در حین انجام کار نگردد.

در مناطق جغرافیایی و اقلیمی که دارای اختلاف بالای درجه حرارت در فصول سال می باشند باید تمامی دیوارها، سقف ها، درها و پنجره ها به نحوی مناسب عایق بندی حرارتی گردیده تا مانع از تبادل حرارت و برودت داخل محیط کارگاه به خارج از کارگاه و بالعکس و اتلاف انرژی گردد.

مسیر لوله های حرارتی و برودتی باید بوسیله عایق های مناسب که در مقابل حرارت و سرما مقاوم است عایق بندی گردند.

در محیط کاری که در آن کار به صورت نشسته انجام می شود مانند ادارات، حداقل دمای مطلوب ۱۶ درجه سانتیگراد می باشد و در صورتی که کار فیزیکی در محیط کار صورت می پذیرد حداقل دمای مطلوب ۱۳ درجه سانتیگراد است (مگر اینکه شرایط محیط کار تابع قوانین و مقررات حفاظتی خاص باشد)

نصب دماسنج در محیط های کارگاهی به منظور تعیین دمای محیط کار الزامی است.

انبارها باید دارای مسیرهای عبور مجزا برای تردد افراد و وسایل نقلیه باشد.

انبار باید به وسایل تهویه طبیعی و در صورت لزوم تهویه مصنوعی ضد شعله مجهز باشد و کلیدها، فیوزها و سایر ادوات و وسایل الکتریکی باید از نوع ضد جرقه و ضد شعله باشد.

ساختمان یا هر بخش از یک ساختمان که برای انبار مورد استفاده قرار میگیرد باید حداقل به دو راه خروج مجزا و دور از هم مجهز باشد.

انبار باید دارای قفسه بندی مناسب بوده ویا چیدمان مواد به گونه ای باشد که خطر سقوط نداشته و مزاحمتی برای عبور و مرور افراد ایجاد ننماید.

دیوارها، سقف و کف انبار باید از مصالح مقاوم و مناسب ساخته شده باشد بطوریکه در برابر بارهای وارده و آتش مقاوم باشد.

در اطراف انبار باید راههای مطمئن و ایمن برای تردد ماشین های حمل کالا و آتش نشانی پیش بینی گردد.

در انبارها باید از جنس فلز و سطح داخلی آن صاف و بدون شکاف بوده و بازشوی آن روبه خارج باشد.

پنجره انبارها باید مجهز به حفاظ و تور سیمی بوده و بازشوی آن روبه خارج باشد.

انبارها باید سیستم های اعلام و اطفاء حریق متناسب با نوع مواد مطابق با آیین نامه پیشگیری و حفاظت در برابر آتش سوزی و حریق باشد.

محل استراحت و آبدار خانه نباید در ساختمان انبار قرارداشته باشد.

دیوارها و ستون های داخل انبار باید جهت افزایش میدان دید تا ارتفاع ۲۰۰ سانتیمتر از سطح زمین با رنگ های روشن محرک رنگ آمیزی شود.

مسیرهای داخلی انبار، قفسه ها و کالا باید طوری تعبیه شده باشد که دسترسی افراد به درهای خروجی در اسرع وقت امکان پذیر باشد.

نصب، راه اندازی، بهره برداری و هرگونه تغییر اساسی در آسانسور، پله های برقی و پیاده رو متحرک باید با رعایت آخرین آیین نامه حفاظتی ساختمان کارگاهها، استانداردهای معتبر بین المللی یا ملی و مقررات ملی ساختمان (مبحث ۱۵) صورت پذیرد.

داخل کابین آسانسور باید دارای لوح شناسایی با مشخصات ذیل باشد:

الف – نام شرکت سازنده

ب – ظرفیت حمل نفر یا بار یا هردو

ج – نوع کاربری

د – سال ساخت

ه – آدرس و شماره تلفن سازنده

و – شماره استانداردی که آسانسور بر مبنای آن ساخته شده است.

چاه آسانسور باید در سراسر ارتفاع و تمامی سطوح بسته بوده و بجز درهای طبقات و دریچه های بازدید، خروجی دیگری نداشته باشد و در تراز هر طبقه در موتورخانه و چاهک دارای روشنایی مناسب با چراغ محافظ دار تونلی و لوله هواکش در سقف موتورخانه باشد. (شکل ۱۱)

آسانسورهایی که خارج ساختمان ها قرار دارد تا ارتفاع ۳ متر از هر طرف و از این ارتفاع به بالا سمتی که روبه ساختمان قرار دارد در تمام ارتفاع باید بسته باشد.

قسمت هایی از تاسیسات الکتریکی آسانسور که لازم است در زمان برق دار بودن، تنظیم و یا مورد آزمایش قرار گیرند باید به گونه ای نصب شوند که فضای کار ایمن در نقاط مورد نیاز برای حضور تعمیرکار وجود داشته باشد.

در صورت استفاده از وسایل فرمان الکتریکی دستی در تاسیسات الکتریکی آسانسور این وسایل باید به گونه ای باشد که امکان راه اندازی تصادفی آنها وجود نداشته و همچنین کلیدهای فرمان دستی بطور اطمینان بخشی قفل گردند.

کلیه تجهیزات و دستگاههای الکتریکی آسانسور باید دارای سیستم اتصال به زمین موثر باشند.

دریچه تهویه باید به نحوی محافظت گردد که از نفوذ باران، برف، پرندگان و نظایر مشابه آن جلوگیری نماید.

تخلیه هوای چاه هر گروه آسانسور مستقل از چاههای گروه دیگر خواهد بود و بنابر این نباید بین آنها ارتباط تخلیه هوا وجود داشته باشد.

سیستم تهویه هوا در چاه آسانسور باید بصورت دستی عمل نموده و چاه آسانسور نباید وسیله تخلیه هوای ساختمان باشد.

درهای طبقات باید به صورت اصولی نصب شده و در هنگام بسته بودن، تمام دهانه چاه را از کف تا سقف بپوشاند. (شکل ۱۱)

درخصوص فاصله بالا سری در آسانسورهای با رانش مثبت (وینچی) رعایت موارد زیر الزامی است:

الف – نصب ضربه گیر متناسب با نوع و ظرفیت آسانسور در زیر سقف چاه

ب – فاصله آزاد قائم معادل حداقل ۱۰ سانتیمتر بین بالاترین سطح روی کابین و پایین ترین سطح زیر سقف چاه

پس از باز نمودن در اضطراری، چنانچه مانعی برای باز نگهداشتن در طبقات وجود نداشته باشد، در باید بصورت خود کاربسته و قفل گردد.

درهای بازرسی، اضطراری و نیز دریچه های بازدید باید فاقد هرگونه روزنه بوده و همانند درهای طبقات دارای استحکام مناسب باشد.

نصب هرگونه در، دریچه اضطراری و تخلیه هوا در سمتی که وزنه تعادل قراردارد، ممنوع است.

دریچه اضطراری برای ورود به بالای کابین در زیر سقف چاه یا یکی از دیواره های چاه از فضای موتور خانه باید به گونه ای تعبیه شود که باز شوی آن به سمت بیرون چاه بوده و دارای قفل ایمنی باشد.

در آسانسورهای گروهی و بیشتر از ۲ آسانسور کنار هم باید در سطح کف موتورخانه و در امتداد پاگرد جلوی در طبقه آخر، دریچه ای به سمت موتورخانه و متناسب با تجهیزات آن تعبیه گردد.

طراحی، ساخت، نصب درها، دریچه ها و یا قطعات آنها باید به گونه ای باشد که سقوط آنها به داخل چاه آسانسور در صورت بروز حوادث امکان پذیر نباشد.

درهای طبقات جز در مواقع استفاده از آسانسور باید بصورت ایمن بسته بماند. (شکل ۱۳)

درهای طبقات باید دارای قفل ایمنی مناسب بوده، به نحوی که قبل از شروع حرکت کابین، مانع از بازشدن درهای طبقات گردیده و همچنین تا زمانی که در طبقه باز است، امکان حرکت برای کابین وجود نداشته باشد.

باز نمودن درهای طبقات در مواقع نبودن کابین نباید جز با کلید مخصوص امدادی امکان پذیر باشد.

درهای لولایی طبقات باید مجهز به شیشه بوده به نحوی که وجود کابین در طبقه مشخص باشد.

کابین باید در تراز طبقات بطوریکه کف آن هم ارتفاع با کف طبقه است (هم تراز) توقف نموده و درهنگام ورود و خروج مسافر، در آن تراز باقی بماند.

کابین آسانسور باید مجهز به در مناسب بوده تا هنگام بسته بودن در کاملا محدوده باز شوی ورودی را بپوشاند. (شکل ۱۱)

در کابین آسانسور باید دارای حسگر باشد، که هنگام باز بودن آن امکان حرکت کابین میسر نبوده و تا قبل از توقف کامل کابین باز نمودن آن میسر نباشد. (شکل ۱۳)

درهای اتوماتیک آسانسور باید مجهز به حسگرهای مناسب بوده تا هنگام وجود مانع در چهار چوب، از بسته شدن در جلوگیری و آن را مجدداً باز نماید.

مدارتغذیه زنگ اخبار و سیستم مکالمه دو طرفه در کابین آسانسور، باید مجهز به باطری مناسب آماده بکار باشد.

کابین آسانسور باید به سیستم تهویه و روشنایی مناسب طبق استاندارد مجهز باشد.

آسانسور باید به یک منبع تغذیه نیروی اضطراری که بطور خودکار قابل شارژ است مجهز گردد.

سطح کف کابین و ورودی آن باید صاف و فاقد زوائد خطرناک بوده و ازمواد غیرلغزنده ساخته شده باشد.

سقف کابین، باید مجهز به دریچه خروجی و امدادی به ابعاد ۵۰ در ۳۵ سانتیمتربوده و باز شوی این دریچه، رو به خارج کابین باشد.

ترمز ایمنی کابین آسانسور باید دارای شرایط زیر باشد:

الف – قدرت متوقف کردن و نگهداشتن کابین با تمام ظرفیت آن را در هنگام افزایش سرعت و یا سقوط داشته باشد.

ب – آزاد نمودن آن فقط باید توسط کنترل کننده های مکانیکی سرعت انجام پذیرفته و این امر تنها با بالا بردن کابین امکان پذیرگردد.

ج – باید پس از آزاد شدن به صورت عادی عمل نماید.

بالاترین و پایین ترین توقفگاه کابین باید به کلید حدی مناسب مجهز گردیده بطوریکه مستقل از مدار فرمان موجود در کابین باشد و مستقیما با مدار فرمان اصلی آسانسور ارتباط برقرار نماید.

کابین آسانسور باید به حسگر کنترل بار برای جلوگیری از اعمال بار بیش از حد مجاز مجهز گردد.

قراردادن هرگونه ابزار، تجهیزات و نظایر آنها درون موتورخانه، چاه و چاهک آسانسور ممنوع است.

آسانسور باید به کنترل کننده مکانیکی سرعت (گاورنر) مجهز گردیده و کنترل کننده مذکور با ترمز ایمنی آسانسور مرتبط گردد. (شکل ۱۲)

ترمز ایمنی و گاورنر حتما پلمپ (مهرو موم) شده باشند.

ترمزهای ایمنی کابین و وزنه تعادل هریک باید دارای گاورنر مخصوص به خود باشد. (شکل ۱۲)

کابین تا زمانیکه زبانه قفل کننده حداقل به اندازه ۷ میلیمتر با لنگه در درگیر نشده است نباید قادر به حرکت باشد.

فضای موتور خانه آسانسور باید طبق استاندارد باشد که علاوه بر امکان جای دادن تجهیزات، فضای مناسب برای تردد و انجام تعمیرات احتمالی بصورت ایمن را برای تعمیرکاران فراهم آورد.

اجزا و چاه آسانسوردر محیط هایی با قابلیت اشتعال و انفجار باید ازنوع مقاوم در برابر خطرات مذکور بوده و یا حفاظت شده باشند.

در زمان تعمیر و نگهداری آسانسورها باید شرایط ایمنی مناسب اعم از تهویه و روشنایی و سایر شرایط ایمنی لازم فراهم گردد.

در صورتی که دسترسی به موتورخانه ازطریق پله امکان پذیر نباشد، استقرار نردبان ایمن و اختصاصی جهت دسترسی به موتور خانه الزامی است.

موتورخانه باید به سیستم اطفاء حریق مناسب و به میزان کافی تجهیز گردد.

بلند کردن کابین آسانسوردرزمان نصب باید با رعایت کامل مقررات و دستور العمل های شرکت سازنده صورت پذیرد.

اطاقک آسانسورهای باری که افراد را نیزحمل می کند و یا یک نفر متصدی درداخل آن بکار مشغول است باید مطابق مشخصات آسانسورهای مخصوص حمل افراد ساخته شود.

حداقل قطر سیم بکسل کابین باید ۸میلیمتر و گاورنر حداقل ۶میلیمتر بوده و از نوع استاندارد باشد.

درها ودریچه های اضطراری در دیواره های چاه آسانسور نباید به سمت چاه آسانسور باز شود و دارای قفل ایمنی باشد.

درهای کابین و طبقات باید در زمان ایستادن آسانسور در تراز طبقه بصورت هماهنگ باز و بسته شود.

درآسانسورهای خدماتی که برای جابجایی کالا بین طبقات استفاده می گردد و در طبقه مشخصی عمل می کند باید دارای کابینی باشد که ابعاد آن به اشخاص اجازه استفاده را نمی دهد و در میان ریل های نصب شده عمودی حرکت می نماید.

تبصره – ابعادی که کابین را برای افراد غیر قابل استفاده می کند نباید از مقادیر زیر بیشتر باشد :

الف – مساحت کف کابین یک مترمربع

ب – عمق کابین ۱۰۰ سانتیمتر

ج – ارتفاع ۱۲۰ سانتیمتر،

د – ارتفاع بیش از ۱۲۰ سانتیمتر کل کابین در صورتی مجاز است که کابین شامل چند طبقه ثابت بوده به نحوی که ارتفاع هریک از طبقات ۱۲۰ سانتیمتر بیشتر نشود.

ه – کل مسیر حرکت کابین محصور بوده و دارای مقاومت مکانیکی کافی باشد.

حرکت کابین باید منوط به بسته بودن درهای تمامی طبقات باشد.

پله های برقی و پیاده روهای متحرک باید دارای لوح شناسایی که در بر گیرنده موارد ذیل بوده و در ابتدای ورودی آنها نصب می گردد باشد:

الف – نام شرکت سازنده

ب – سال ساخت

ج – آدرس و شماره تلفن سازنده

د – شماره استانداردی که بر مبنای آن ساخته شده است.

تبصره – در خصوص ظرفیت حمل با دستگاههای مذکور می بایستی بند ۱۵-۳-۵ مبحث ۱۵ مقررات ملی ساختمان رعایت گردد.

اطراف منطقه باز طبقه فوقانی پله برقی باید به نحومطمئن و ایمن حفاظ گذاری گردد. (شکل ۱۴)

متصدی دستگاه باید قبل از راه اندازی پله برقی در هر شرایطی ازعملکرد صحیح سیستم های ایمنی اطمینان حاصل نماید.

سطح پله برقی باید به گونه ای باشد که از لیز خوردن افراد جلوگیری نماید. (شکل ۱۴)

درصورت توقف پله برقی به هر دلیل، در استارت مجدد آن باید از عدم تردد افراد روی پلکان ها در حالت خاموش اطمینان حاصل نموده تا شوک ناشی از استارت باعث بر هم خوردن تعادل افراد و سقوط آنها نگردد.

در هنگام نصب، راه اندازی، بازرسی و تعمیرات محدوده اطراف آسانسور، راه پله متحرک و پله های برقی (اعم از ورود و خروج) باید محصور و محفوظ گردد.

کلیه آسانسورها اعم از مسافری، باری و یا هردو، پله های برقی و پیاده روهای متحرک باید توسط موسساتی که صلاحیت آنها مورد تایید سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران و سایر مراجع ذیصلاح می باشد بصورت سالیانه بر اساس استانداردهای معتبر مورد بازرسی قرار گرفته و گواهینامه سلامت دستگاههای مذکور که حاوی نام شرکت، آدرس و تلفن، نام بازرس، تاریخ اعتبار گواهینامه می باشد صادر و در داخل کابین و یا در محل مناسب نصب گردد.

تعمیر و نگهداری آسانسورها، پله های برقی وپیاده روهای متحرک باید توسط شرکت های دارای مجوز از مراجع ذیصلاح انجام پذیرد

تبصره – شرکت های مذکور موظف می باشند از پرسنل آموزش دیده از مرا کز ذیصلاح و ماهر که دارای تخصص در این زمینه می باشند، استفاده نمایند.

گزارش بازدید، تعمیر، نگهداری در خصوص آسانسورها، پله های برقی، پیاده روی متحرک بهمراه ذکر مشخصات شرکت و فرد تعمیرکار با ذکر تاریخ اقدامات بعمل آمده در دفتر ویژه گزارشات تعمیر و نگهداری آنها و در پرونده مربوطه ثبت و نگهداری گردد.

طراحی ترافیک و احداث راه باید مطابق با موارد زیر باشد :

الف – وسایل نقلیه عبوری

ب – کم کردن نیاز به دور زدن

ج – اجتناب از لبه تیز و خم و کنج ها

د – تعمیر و نگهداری راه (عدم وجود بر آمدگی و فرو رفتگی)

ه – مقاومت دربرابر بار وارده با زیرسازی مناسب

و – شیب بندی مناسب برای تخلیه آب ناشی از بارندگی با زهکشی مناسب

ز – سطح راه باید براساس نوع مصرف با مصالح مناسب و مقاوم در مقابل لغزندگی اجرا گردد.

محل های تاسیسات زیرزمینی در محوطه باز کارگاه ،چاههای ارت ،درهای خروجی ، راه پله فرار ، راهروها ، راه پله ها و نظایرآن که از اهمیت بالایی برخوردار می باشند باید بوسیله علایم آگاه کننده و هشدار دهنده، مشخص و معلوم گردند .

محوطه باز در ساختمان کارگاه باید دارای موارد ایمنی ذکر شده زیر باشد :

الف – پیاده رو مخصوص عابرین پیاده

ب – علایم ایمنی هشداری و آگاه کننده برای عابرین و وسایل نقلیه

ج – تامین روشنایی محوطه به تعداد لازم و کافی

کلیه دهانه های باز ، پرتگاهها ، آدم روها ، چاهها،راه پله ها و نظایر آن درمحوطه ساختمان کارگاه باید بوسیله دریچه های فلزی مقاوم و محکم یا نرده های حفاظتی مناسب مسدود یا محفوظ گردند .

چنانچه به هر دلیلی پوشش روی دهانه برداشته شود باید توسط فرد تحت کنترل بوده و یا با استفاده از نرده های موقت قابل حمل محفوظ گردیده و بوسیله علایم و نوارهای ایمنی مناسب و با چراغ گردان در شب نسبت به هشدار و آگاهی به سایر افراد اقدام گردد .

سیم های برق و تاسیسات برقی در محوطه باز باید ایمن و محفوظ بوده و با علایم هشدار دهنده مشخص گردیده و از رسیدن هرگونه صدمه و آسیب به آنها جلوگیری گردد . ضمنا رعایت حریم خطوط برقدار مطابق با قوانین و مقررات برق ایران الزامی است.

برای رساندن برق به ساختمان کارگاه باید از کانالهای مخصوص تاسیساتی و یا دکل های مناسب و ایمن استفاده نمود.

برای تردد افراد بین سالن ها باید معابر را با کوتاهترین فاصله احداث نموده و این معابرنباید در زیر محلهایی که احتمال ریزش آب ، مواد و اجسام وجود دارد گیرند .

ساخت و نصب هرگونه تابلوی تجاری ، علائم ایمنی ، ترافیکی و سر در ورودی محوطه کارگاه با رعایت مفاد آخرین مقررات ملی ساختمان (مبحث ۲۰) ، استانداردهای معتبر ویا ملی و آیین نامه علائم ایمنی در کارگاهها مصوب شورای عالی حفاظت فنی باید با رعایت نکات ایمنی زیر انجام پذیرد :

الف – نیروهای وارده بر آن از قبیل باد و زلزله محاسبه شود .

ب – بصورت ایمن دارای پایه و مهار مناسب باشد .

سایبانها باید با رعایت کلیه موارد ایمنی و حفاظتی احداث ، نصب و محکم گردیده و قرار دادن ضایعات و یا هرگونه اجسام دیگر بر روی سایبانها ممنوع است.

تمامی گذرگاههای وسایل نقلیه باید از معابر پیاده و خطوط راه آهن مجزا بوده و از هرگونه تقاطع خطرناک بین آنها جلوگیری شود و در صورت ایجاد تقاطع باید بوسیله تجهیزات حفاظتی مناسب ، علایم هشدار دهنده و چراغ های گردان، ایمن گردد .

کارفرما مکلف است به منظور نصب علائم و نشانه های ترافیکی در سطح کارگاه قوانین مربوطه را از مراجع ذیصلاح (پلیس راهور ناجا) اخذ نموده واقدامات لازم را بعمل آورد.

ساختمان و محوطه کارگاه باید به آژیر اعلام خطر و چراغ های اضطراری گردان برای استفاده در شرایط بحرانی مجهز باشد.

عرض و ارتفاع درهای ورودی و خروجی باید متناسب با نوع کار ،تعداد کارگران ،حداکثر حجم مواد و کالا ی تولیدی و مصرفی و نحوه استقرار ماشین آلات باشد.

در کلیه کارگاهها باید مکان های خاصی بنام نقاط امن با علائم و تابلوهای مربوطه مشخص گردیده تا در مواقع بروز خطر ،کارگران در آن محل تجمع یابند.ضمناً مسیرهای منتهی به نقاط امن باید علامت گذاری شده باشند.

جمع آوری ، حمل و نقل و دفع فضولات ، زباله ها و پسماند ها در سطح کارگاه باید مطابق با قانون مدیریت پسماندها و آیین نامه پیشگیری و مبارزه با آتش سوزی در کارگاه ها و سایر آیین نامه های مصوب شورای عالی حفاظت فنی انجام پذیرد.