این بخش چه میگوید؟
این بخش ساختار مدیریتی سازمان را توضیح میدهد: سه رکن (شورای عالی، هیأت مدیره و حسابرس)، اعضای هر کدام، مدت عضویت و اختیارات.
به زبان ساده:
- شورای عالی سیاستگذاری و تصمیمهای بزرگ (بودجه، آییننامهها، بخشودگی بدهی) را میگیرد؛
- هیأت مدیره برنامه و بودجه را تنظیم و معاملات را تصویب میکند؛
- رئیس هیأت مدیره و مدیرعامل مسئول اجرا و نمایندهٔ حقوقی سازمان است؛
- حسابرس (بازرس) دفاتر را بررسی و به شورا گزارش میدهد.
سازمان که زیر نظر وزیر رفاه اجتماعی اداره میشود دارای شخصیت حقوقی و استقلال مالی و اداری میباشد و امور مالی آن منحصراً طبق مقررات این قانون اداره خواهد شد.
به زبان ساده
سازمان شخصیت حقوقی و استقلال مالی و اداری دارد؛ یعنی میتواند مستقلاً طرف قرارداد و دعوا باشد و بودجهاش جدا از دولت است. امور مالیاش فقط طبق همین قانون اداره میشود.
نکته
متن ۱۳۵۴ سازمان را «زیر نظر وزیر رفاه اجتماعی» معرفی میکند. نام وزارتخانهها و سازمانهای ذکرشده در مواد این فصل مربوط به زمان تصویب قانون است و امروز برخی تغییر کرده یا دیگر وجود ندارند.
آییننامههای مالی و معاملاتی سازمان که وسیله وزارتخانههای رفاه اجتماعی و امور اقتصادی و دارایی تهیه میشود و آییننامههای استخدامی که به تأیید سازمان امور اداری و استخدامی کشور میرسد پس از تأیید هیأت وزیران به تصویب کمیسیونهای مربوط مجلسین خواهد رسید.
وزارت رفاه اجتماعی مکلف است ظرف یک سال از تاریخ تصویب این قانون آییننامههای مذکور را تهیه و تقدیم مجلسین نماید و تا تصویب مجلسین آییننامههای فعلی قابل اجرا است.
امور مالی و اداری و استخدامی سازمان تأمین خدمات درمانی تابع آییننامههای مالی و اداری و استخدامی فعالی سازمان خواهد بود و تا تصویب آییننامه استخدامی سازمان کارکنان تأمین خدمات درمانی تابع آییننامه استخدامی فعلی سازمان بیمههای اجتماعی خواهند بود.
به زبان ساده
آییننامههای مالی، معاملاتی و استخدامی سازمان را وزارتخانههای مربوط تهیه میکنند و پس از تأیید هیأت وزیران به تصویب کمیسیونهای مربوط مجلسین میرسد. وزارت رفاه اجتماعی مهلت یک سال برای تهیه آنها دارد و تا آن زمان آییننامههای موجود اعتبار دارند. امور مالی و استخدامی سازمان تأمین خدمات درمانی هم تا تصویب آییننامهٔ خودش تابع همین آییننامههاست.
سازمان برای انجام وظایف خودداری تشکیلات مرکزی و شعب و نمایندگیهایی خواهد بود.
به زبان ساده
سازمان برای انجام وظایفش یک تشکیلات مرکزی و در صورت نیاز شعبهها و نمایندگیها دارد.
ارکان سازمان عبارتند از:
شورای عالی.
هیأت مدیره.
حسابرس (بازرس)
به زبان ساده
سه رکن سازمان: شورای عالی، هیأت مدیره و حسابرس (بازرس).
اعضاء شورای عالی عبارتند از:
وزیر رفاه اجتماعی که ریاست شورای عالی را به عهده خواهد داشت.
وزیر امور اقتصادی و دارایی یا معاون او.
وزیر بهداری یا معاون او.
وزیر تعاون و امور روستاها یا معاون او.
وزیر کار و امور اجتماعی یا معاون او.
وزیر مشاور و رییس سازمان برنامه و بودجه یا معاون او.
رییس کل بانک مرکزی یا معاون او.
رییس کل بیمه مرکزی یا معاون او.
دبیر کل سازمان امور اداری و استخدامی کشور یا معاون او.
مدیر عامل جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران یا قائممقام او.
مدیر عامل سازمان شاهنشاهی خدمات اجتماعی یا قائممقام او.
دو نفر نماینده کارفرمایان به معرفی اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران.
دو نفر نماینده اصناف به معرفی هیأت عالی نظارت بر اتاقهای اصناف کشور.
سه نفر نماینده کارگران بیمه شده به معرفی سازمانهای کارگری و دو نفر از سایر گروهها به انتخاب وزیر رفاه اجتماعی.
به زبان ساده
شورای عالی ترکیبی از وزیران و مقامهای دولتی، نمایندگان کارفرمایان، اصناف و کارگران است. رئیس شورا وزیر رفاه اجتماعی است و نمایندگان بخش خصوصی عبارتاند از دو نماینده کارفرمایان (به معرفی اتاق بازرگانی و صنایع و معادن)، دو نماینده اصناف (به معرفی هیأت عالی نظارت بر اتاقهای اصناف)، سه نماینده کارگران بیمهشده (به معرفی سازمانهای کارگری) و دو نفر از سایر گروهها (به انتخاب وزیر).
نکته
فهرست دقیق مقامها و نهادها (از جمله «سازمان شاهنشاهی خدمات اجتماعی» و «جمعیت شیر و خورشید سرخ») همانطور است که در متن ۱۳۵۴ آمده و بازتابدهندهٔ وضع امروز نیست.
نمایندگان کارفرمایان، اصناف و بیمهشدگان برای مدت سه سال به عضویت شورای عالی انتخاب میشوند، تغییر آنها در مدت عضویت شورای عالی سازمان و تجدید انتخاب آنها بلامانع است.
به زبان ساده
نمایندگان کارفرمایان، اصناف و بیمهشدگان برای سه سال عضو شورای عالی میشوند؛ تغییر آنها در این مدت و انتخاب مجددشان مجاز است.
آییننامه داخلی شورای عالی سازمان پس از تصویب شورا به موقع اجرا گذارده خواهد شد.
به زبان ساده
شورای عالی آییننامهٔ داخلی خودش را تصویب میکند و از همان زمان اجرا میشود.
وظایف و اختیارات شورای عالی سازمان به شرح زیر است:
الف – تصویب آییننامههای اجرایی که طبق این قانون به آن محول شده است.
ب – اتخاذ تصمیم درباره خط مشی و سیاست کلی تأمین اجتماعی به پیشنهاد هیأت مدیره.
ج – رسیدگی به بودجه و گزارش مالی و ترازنامه سازمان و تصویب آن.
د – تعیین حقوق و مزایای اعضاء هیأت مدیره پس از تأیید شورای حقوق و دستمزد و تعیین حقالزحمه حسابرس (بازرس) و تعیین حق حضور اعضای انتخابی شورای عالی.
ه – تصویب خرید یا فروش اموال غیر منقول.
و – اتخاذ تصمیم در مورد بخشیدن بدهی کارفرمایانی که بدهی آنها از بیست هزار ریال کمتر بوده و به تشخیص هیأت مدیره قادر به پرداخت آن نمیباشند.
کارفرمایانی که به عللی قادر به پرداخت حق بیمه معوقه نباشند و یا پرداخت بدهی به طور یکجا خارج از حدود قدرت مالی کارفرما و موجب تعطیل و یا وقفه کار کارگاه باشد شورای عالی میتواند به پیشنهاد هیأت مدیره کارفرما را از پرداخت تمام یا قسمتی از خسارات مقرر در این قانون معاف دارد همچنین ترتیبی برای تقسیط بدهی با رعایت مهلت کافی بدهد.
ز – اتخاذ تصمیم در سایر اموری که رییس شورای عالی طرح آنها را در شورای عالی لازم تشخیص دهد.
تبصره ۱ — وظایف و اختیارات شورای عالی تأمین اجتماعی موضوع ماده ۳ قانون حمایت کارمندان در برابر اثرات ناشی از پیری و ازکارافتادگی و فوت عیناً به شورای عالی تأمین اجتماعی موضوع این قانون محول و شورای مذکور منحل میشود.
تبصره ۲ — هر گاه هر یک از اعضاء شورای عالی استعفا یا فوت کند یا بیش از ۳ جلسه متوالی بدون عذر موجه غیبت نماید جانشین او برای بقیه مدت مقرر به نحو مذکور فوق انتخاب خواهد شد. تشخیص عذر موجه با رییس شورای عالی است.
به زبان ساده
شورای عالی «مغز سیاستگذار» سازمان است. مهمترین کارهایش:
- تصویب آییننامههای اجرایی قانون و تعیین خطمشی کلی تأمین اجتماعی؛
- رسیدگی و تصویب بودجه و ترازنامه؛
- تعیین حقوق هیأت مدیره، حقالزحمهٔ حسابرس و حق حضور اعضای انتخابی؛
- تصویب خرید و فروش اموال غیرمنقول؛
- بخشودگی و تقسیط بدهی: بدهی کمتر از ۲۰٬۰۰۰ ریال کارفرمایانی که به تشخیص هیأت مدیره توان پرداخت ندارند قابل بخشش است؛ و برای کارفرمایانی که پرداخت یکجای بدهی موجب تعطیلی کارگاه میشود، شورا میتواند خسارات را کاملاً یا بخشی ببخشد و بدهی را قسطی کند.
تبصره ۱ وظایف شورای مشابه در قانون حمایت کارمندان را به این شورا منتقل و آن شورا را منحل میکند. تبصره ۲ میگوید اگر عضوی استعفا کند، فوت کند یا بیش از ۳ جلسهٔ متوالی بدون عذر موجه غایب باشد، جانشین او برای مدت باقیمانده انتخاب میشود و تشخیص عذر موجه با رئیس شورا است.
هیأت مدیره مرکب از پنج نفر عضو به شرح زیر میباشد.
معاون تأمین اجتماعی وزارت رفاه اجتماعی که رییس هیأت مدیره و مدیر عامل سازمان است.
دو نفر عضو هیأت مدیره به پیشنهاد وزیر رفاه اجتماعی و تصویب هیأت وزیران یک نفر نماینده کارگران و یک نفر نماینده کارفرمایان به پیشنهاد وزیر رفاه اجتماعی و تصویب هیأت وزیران.
تبصره — مدت عضویت اعضاء هیأت مدیره سه سال میباشد و تجدید انتخاب آنها بلامانع است و در صورتی که تغییر آنها قبل از انقضاء موعد مقرر لازم شناخته شود و نیز در صورت فوت یا استعفاء هر یک از آنها شخص دیگری به ترتیب مذکور برای بقیه مدت انتخاب خواهد شد. اعضاء هیأت مدیره پس از اتمام مدت مأموریت خود تا تعیین هیأت مدیره جدید کماکان به کار خود ادامه خواهند داد.
به زبان ساده
هیأت مدیره پنج نفر است: معاون تأمین اجتماعی وزارت رفاه اجتماعی (که هم رئیس هیأت مدیره و هم مدیرعامل سازمان است)، دو عضو به پیشنهاد وزیر و تصویب هیأت وزیران، و یک نماینده کارگران و یک نماینده کارفرمایان. مدت عضویت سه سال است و تجدید انتخاب مجاز است؛ اعضا تا تعیین هیأت مدیرهٔ جدید به کار ادامه میدهند.
وظایف و اختیارات هیأت مدیره به شرح زیر است:
۱ – پیشنهاد سیاست کلی و خط مشی و برنامههای اجرایی تأمین اجتماعی به شورای عالی.
۲ – تصویب دستورالعملهای اداری و داخلی سازمان به پیشنهاد رییس هیأت مدیره و مدیر عامل در حدود مقررات مربوط.
۳ – تأیید آییننامههای اجرایی این قانون برای پیشنهاد آن به مراجع ذیصلاحیت.
۴ – تصویب برنامه و بودجه و گزارش مالی و ترازنامه سازمان جهت طرح در شورای عالی.
۵ – تصویب تشکیلات سازمان در حدود بودجه مصوب شورای عالی.
۶ – تصویب کلیه معاملاتی که مبلغ آن بیش از ۵ میلیون ریال باشد.
به زبان ساده
هیأت مدیره واسطهٔ شورای عالی و اجراست: سیاست و برنامه را به شورا پیشنهاد میدهد، دستورالعملهای داخلی و تشکیلات را تصویب میکند، آییننامههای اجرایی را تأیید و بودجه و ترازنامه را برای شورا آماده میکند، و معاملات بیش از ۵ میلیون ریال را تصویب میکند.
تصمیمات هیأت مدیره با اکثریت آراء معتبر خواهد بود.
به زبان ساده
تصمیمات هیأت مدیره با اکثریت آرا معتبر است.
حسابرس (بازرس) برای هر سال مالی به پیشنهاد وزیر امور اقتصادی و دارایی و تصویب شورای عالی انتخاب میشود حسابرس(بازرس) حق ندارد در امور سازمان مداخله کند ولی میتواند نظرات خود را به رییس هیأت مدیره و مدیر عامل سازمان اطلاع دهد. انتخاب مجدد حسابرس (بازرس) بلامانع است.
به زبان ساده
برای هر سال مالی، حسابرس (بازرس) به پیشنهاد وزیر امور اقتصادی و دارایی و با تصویب شورای عالی انتخاب میشود. او در امور سازمان دخالت نمیکند، ولی میتواند نظرش را به رئیس هیأت مدیره و مدیرعامل اطلاع دهد. انتخاب مجدد او ممکن است.
وظایف و اختیارات حسابرس (بازرس) همان است که در قانون تجارت برای بازرس شرکت تعیین گردیده است و حسابرس (بازرس) میتواند با اطلاع رییس هیأت مدیره و مدیر عامل به دفاتر سازمان رسیدگی و هر گونه توضیح و اطلاع را که به منظور انجام وظیفه لازم بداند اخذ کند.
به زبان ساده
اختیارات حسابرس همان اختیارات بازرس شرکت در قانون تجارت است. او میتواند با اطلاع رئیس هیأت مدیره و مدیرعامل دفاتر سازمان را بررسی کند و هر توضیحی را که برای انجام وظیفه لازم بداند بگیرد.
ترازنامه سالانه و گزارش مالی و صوت دارایی و بدهی سازمان باید حداقل سی روز قبل از طرح در شورای عالی به حسابرس (بازرس) داده شود و پس از رسیدگی با گزارش حسابرس (بازرس) به شورای عالی تقدیم گردد. حسابرس (بازرس) مکلف است نسخهای از گزارش خود را ده روز قبل از تشکیل شورای عالی به هیأت مدیره تسلیم کند.
به زبان ساده
ترازنامهٔ سالانه، گزارش مالی و صورت دارایی و بدهی باید حداقل ۳۰ روز قبل از طرح در شورای عالی به حسابرس داده شود. حسابرس هم باید نسخهای از گزارش خود را ۱۰ روز قبل از جلسهٔ شورا به هیأت مدیره بدهد.
وظایف و اختیارات رییس هیأت مدیره و مدیر عامل به شرح زیر است:
۱ – اجرای برنامهها و مصوبات شورای عالی هیأت مدیره.
۲ – تهیه و تنظیم بودجه و برنامه و گزارش مالی و ترازنامه و پیشنهاد آن به هیأت مدیره و تقدیم بودجه حداکثر سه ماه قبل از اتمام سال به شورای عالی.
۳ – پیشنهاد تشکیلات سازمان با رعایت برنامه و بودجه مصوب به هیأت مدیره.
۴ – تصویب و انجام معاملات تا پنج میلیون ریال.
به زبان ساده
رئیس هیأت مدیره و مدیرعامل برنامهها و مصوبات را اجرا میکند، بودجه و ترازنامه را تنظیم میکند (بودجه حداکثر ۳ ماه قبل از پایان سال به شورای عالی)، تشکیلات را پیشنهاد میدهد و معاملات تا ۵ میلیون ریال را خودش تصویب و انجام میدهد.
رییس هیأت مدیره و مدیر عامل که مسئول اداره امور سازمان و مأمور اجرای این قانون و مصوبات شورای عالی و هیأت مدیره میباشد بر کلیه تشکیلات سازمان ریاست داشته و برای اداره امور سازمان در حدود این قانون و آییننامههای آن دارای اختیارات کامل میباشد رییس هیأت مدیره و مدیر عامل در مقابل اشخاص حقیقی یا حقوقی و کلیه مراجع قانونی نماینده سازمان بوده و میتواند این حق را شخصاً یا به وسیله وکلا و نمایندگی که تعیین میکند اعمال نماید.
تبصره — رییس هیأت مدیره و مدیر عامل میتواند قسمتی از اختیارات و وظایف خود را به هر یک از اعضاء هیأت مدیره یا هر یک از کارکنان سازمان به مسئولیت خود تفویض نماید.
در صورتی که رییس هیأت مدیره و مدیر عامل به عللی از قبیل بیماری یا مرخصی و مسافرت برای مدتی نتواند وظایف خود را انجام دهد یک نفر از اعضا هیأت مدیره به پیشنهاد رییس هیأت مدیره و مدیر عامل و تصویب وزیر رفاه اجتماعی کلیه وظایف او را عهدهدار خواهد بود. در این صورت یک نفر از کارکنان سازمان به انتخاب وزیر رفاه اجتماعی در غیاب رییس هیأت مدیره و مدیر عامل با حق رأی در جلسات هیأت مدیره شرکت خواهد کرد.
به زبان ساده
مدیرعامل مسئول اداره امور سازمان و مأمور اجرای قانون است و بر همهٔ تشکیلات ریاست دارد. او نمایندهٔ سازمان در برابر اشخاص و مراجع قانونی است و میتواند این حق را شخصاً یا از طریق وکیل اعمال کند. تبصره اجازه میدهد بخشی از اختیاراتش را به اعضای هیأت مدیره یا کارکنان تفویض کند (با مسئولیت خودش). اگر مدیرعامل موقتاً (بیماری، مرخصی، مسافرت) نتواند کار کند، یکی از اعضای هیأت مدیره به پیشنهاد او و تصویب وزیر جایگزینش میشود.