این بخش چه میگوید؟
این بخش میگوید حق بیمه چقدر است، از چه مبلغی حساب میشود و چه کسی میپردازد.
نرخهای ماده ۲۸ (به درصد مزد یا حقوق):
| دوره | بیمهشده | کارفرما | دولت | جمع |
|---|---|---|---|---|
| مهر تا پایان ۱۳۵۴ | ۷٪ | ۱۸٪ | ۳٪ | ۲۸٪ |
| از ابتدای ۱۳۵۵ | ۷٪ | ۲۰٪ | ۳٪ | ۳۰٪ |
نکتهٔ حقوقی مهم: کارفرما مسئول پرداخت هر دو سهم است (ماده ۳۶) و کوتاهی او در پرداخت، تعهدات سازمان در برابر بیمهشده را از بین نمیبرد.
منابع درآمد سازمان به شرح زیر میباشد:
۱ – حق بیمه از اول مهر ماه تا پایان سال ۱۳۵۴ به میزان بیست و هشت درصد مزد یا حقوق است که هفت درصد آن به عهده بیمه شده و هجده درصد به عهده کارفرما و سه درصد به وسیله دولت تأمین خواهد شد.
۲ – درآمد حاصل از وجوه و ذخایر و اموال سازمان.
۳ – وجوه حاصل از خسارات و جریمههای نقدی مقرر در این قانون.
۴ – کمکها و هدایا.
تبصره ۱ — از اول سال ۱۳۵۵ حق بیمه سهم کارفرما بیست درصد مزد یا حقوق بیمه شده خواهد بود و با احتساب سهم بیمه شده و کمک دولت کل حق بیمه به سی درصد مزد یا حقوق افزایش مییابد.
تبصره ۲ — دولت مکلف است حق بیمه سهم خود را به طور یکجا در بودجه سالانه کل کشور منظور و به سازمان پرداخت کند.
تبصره ۳ — سازمان باید حداقل هر سه سال یک بار امور مالی خود را با اصول محاسبات احتمالی تطبیق و مراتب را به شورای عالی گزارش دهد.
به زبان ساده
درآمدهای سازمان چهار منبع دارد: حق بیمه، درآمد حاصل از وجوه و اموال سازمان، خسارات و جریمههای نقدی، و کمکها و هدایا.
نرخ حق بیمه از مهر تا پایان ۱۳۵۴: ۲۸٪ مزد یا حقوق (۷٪ بیمهشده، ۱۸٪ کارفرما، ۳٪ دولت). طبق تبصره ۱، از ابتدای ۱۳۵۵ سهم کارفرما ۲۰٪ میشود و با سهم ۷٪ بیمهشده و ۳٪ دولت، جمع حق بیمه ۳۰٪ خواهد بود. دولت باید سهم خود را یکجا در بودجهٔ سالانه منظور و به سازمان پرداخت کند و سازمان دستکم هر سه سال یک بار وضع مالیاش را با محاسبات احتمالی (اکچوئری) تطبیق دهد و به شورای عالی گزارش دهد.
نکتهٔ کاربردی
اگر فقط یک عدد میخواهید: نرخهای ۱۳۵۵ به بعد در همین ماده ۷٪ بیمهشده + ۲۰٪ کارفرما + ۳٪ دولت = ۳۰٪ است.
نه درصد از مأخذ محاسبه حق بیمه مذکور در ماده ۲۸ این قانون حسب مورد برای هزینههای ناشی از موارد مذکور در بندهای الف و ب ماده ۳ این قانون تخصیص مییابد و بقیه به سایر تعهدات اختصاص خواهد یافت.
تبصره — غرامت دستمزد ایام بیماری بیمهشدگان که از طرف کارفرما پرداخت نمیشود به عهده سازمان میباشد.
به زبان ساده
از مبنای محاسبهٔ حق بیمه، ۹ درصد برای هزینههای درمان و بارداری (بندهای «الف» و «ب» ماده ۳) کنار گذاشته میشود و مابقی برای سایر تعهدات مصرف میشود. غرامت دستمزد ایام بیماری که کارفرما نمیپردازد بر عهدهٔ سازمان است.
کارفرمایان موظفند از کلیه وجوه و مزایای مذکور در بند ۵ ماده ۲ این قانون حق بیمه مقرر را کسر و به اضافه سهم خود به سازمان پرداخت نمایند.
تبصره — ارزش مزایای غیر نقدی مستمر مانند مواد غذایی - پوشاک - و نظایر آنها طبق آییننامهای که به پیشنهاد هیأت مدیره به تصویب شورای عالی خواهد رسید به طور مقطوع تعیین و حق بیمه از آن دریافت میگردد.
به زبان ساده
کارفرما باید از همهٔ وجوه و مزایای مشمول (نقدی و غیرنقدی مستمر) حق بیمه را کسر کند و با سهم خودش به سازمان بپردازد. ارزش مزایای غیرنقدی مستمر (مثل مواد غذایی و پوشاک) طبق آییننامه بهصورت مقطوع تعیین و حق بیمهاش گرفته میشود.
در مورد بیمهشدگانی که تمام یا قسمتی از مزد و درآمد آنها به وسیله مشتریان یا مراجعین تأمین میشود درآمد تقریبی هر طبقه یا حرفه مقطوعاً به پیشنهاد هیأت مدیره و تصویب شورای عالی تعیین و مأخذ دریافت حق بیمه قرار خواهد گرفت.
به زبان ساده
اگر بخشی یا همهٔ درآمد بیمهشده از مشتریان یا مراجعان میآید (مثل انعام یا حق مراجعه)، درآمد تقریبی هر طبقه یا حرفه بهطور مقطوع تعیین میشود و مبنای دریافت حق بیمه قرار میگیرد.
در مورد بیمهشدگانی که کارمزد دریافت میدارند حق بیمه مأخذ کل درآمد ماهانه آنها احتساب و دریافت میگردد این حق بیمه در هیچ مورد نباید از حق بیمهای که به حداقل مزد کارگر عادی تعلق میگیرد کمتر باشد.
به زبان ساده
برای بیمهشدگانی که کارمزد میگیرند، حق بیمه از کل درآمد ماهانه حساب میشود، اما هیچگاه نباید از حق بیمهای که به حداقل مزد کارگر عادی تعلق میگیرد کمتر باشد.
حق بیمه کارآموزان باید به نسبت مزد یا حقوق آنها پرداخت شود و در هر حال میزان حق بیمه در این مورد نباید از میزانی که به حداقل مزد یا حقوق تعلق میگیرد کمتر باشد. در صورتی که مزد یا حقوق کارآموز کمتر از حداقل دستمزد باشد پرداخت مابهالتفاوت حق بیمه سهم کارآموز به عهده کارفرما خواهد بود.
به زبان ساده
حق بیمهٔ کارآموزان به نسبت مزدشان پرداخت میشود ولی هرگز کمتر از حق بیمهٔ حداقل مزد نیست. اگر مزد کارآموز از حداقل مزد کمتر باشد، کارفرما مابهالتفاوت سهم بیمهشدهٔ کارآموز را میپردازد.
در صورتی که بیمه شده برای دو یا چند کارفرما کار کند هر یک از کارفرمایان مکلفند به نسبت مزد یا حقوقی که میپردازند حق بیمه سهم بیمه شده را از مزد یا حقوق او کسر و به انضمام سهم خود به سازمان پرداخت نمایند.
به زبان ساده
اگر برای چند کارفرما کار میکنید، هر کدام به نسبت مزدی که خودش میدهد سهم بیمهشده را کسر میکند و همراه سهم خود به سازمان میپردازد.
سازمان میتواند در موارد لزوم با تصویب شورای عالی سازمان مزد یا حقوق بیمهشدگان بعضی از فعالیتها را طبقهبندی نماید و حق بیمه را به مأخذ درآمد مقطوع وصول و کمکهای نقدی را بر همان اساس محاسبه و پرداخت نماید.
به زبان ساده
سازمان میتواند با تصویب شورای عالی، مزد بیمهشدگان بعضی فعالیتها را طبقهبندی کند و حق بیمه و کمکهای نقدی را بر پایهٔ درآمد مقطوع همان طبقه حساب کند.
کارفرما مسئول پرداخت حق بیمه سهم خود و بیمه شده به سازمان میباشد و مکلف است در موقع پرداخت مزد یا حقوق و مزایا سهم بیمه شده را کسر نموده و سهم خود را بر آن افزوده به سازمان تأدیه نماید.
در صورتی که کارفرما از کسر حق بیمه سهم بیمه شده خودداری کند شخصاً مسئول پرداخت آن خواهد بود تأخیر کارفرما در پرداخت حق بیمه یا عدم پرداخت آن رافع مسئولیت و تعهدات سازمان در مقابل بیمه شده نخواهد بود.
تبصره — بیمهشدگانی که تمام یا قسمتی از درآمد آنها به ترتیب مذکور در ماده ۳۱ این قانون تأمین میشود مکلفند حق بیمه سهم خود را برای پرداخت به سازمان به کارفرما تأدیه نمایند ولی در هر حال کارفرما مسئول پرداخت حق بیمه خواهد بود.
به زبان ساده
کارفرما مسئول پرداخت هر دو سهم است. هنگام پرداخت مزد، سهم بیمهشده را کسر میکند، سهم خود را میافزاید و به سازمان میدهد. اگر سهم بیمهشده را کسر نکند، شخصاً مسئول پرداخت آن است. مهمتر از همه: تأخیر یا عدم پرداخت حق بیمه از سوی کارفرما تعهدات سازمان در برابر بیمهشده را از بین نمیبرد.
طبق تبصره، بیمهشدگانی که درآمدشان از مراجعان است (ماده ۳۱) سهم خود را به کارفرما میدهند، ولی باز هم مسئول نهایی پرداخت به سازمان کارفرماست.
نکتهٔ کاربردی
یعنی اگر کارفرما حق بیمه را نپردازد، حق شما برای درمان یا مستمری از بین نمیرود؛ سازمان باید از خود کارفرما پیگیری کند.